МОЛАДАВА

   Вёска, цэнтр Моладаўскага сельскага савета, за 20 км. ад Iванава. У пiсьмовых крынiцах упершыню згадваецца ў 1497 г. У дакументах 1816–1866 гг. пераважае варыянт Мо́ладаў. 

   Землі, якія сёння ўваходзяць у склад Моладоўскага сельсавета і на якіх у свой час паўстала вёска Моладава, належалі ўплывоваму роду войнаў (1493 - 1582 гг.). У вядомым "Фриноносе" Маленція Сматрыцкага (1610 г.) род войнаў згадваецца разам з такімі старажытнымі і магутнымі родамі, як Хадкевічы, Сапегі, Кішкі, Дорогостайскія і інш. тры прадстаўніка роду войнаў: Лаўрын, Габрыэль і Мацей паслядоўна займалі высокія пасады каралеўскіх пісараў, а Габрыэль быў нават падканцлерам Вялікага Княства Літоўскага.

   Жылі Войны за ракой Ясельдай, у раёне вёсак Росошь і Багноўцы, якія пазней зніклі, засталіся толькі ўрочышча пад такімі назвамі. Затым панская сядзіба была перанесена на правы бок ракі Ясельды, у больш зручнае месца, каля дарогі Пінск-Моталь. Для абслугоўвання панскага двара побач з сядзібай былі паселены самыя маладыя і моцныя людзі. Лічыцца, што вёска Моладава атрымала ад гэтага сваю назву - паселішча маладых людзей. Так пачала сваё існаванне вёска Моладава.
   У 1692 годзе дачка Мацея вайны выйшла замуж за Казіміра Агінскага і атрымала ў пасаг вёску Моладава. З гэтага часу і да 1775 г. маладым валодаюць Агінскія.
   З 1775 года Моладава па распараджэнні караля Рэчы Паспалітай Станіслава Аўгуста пераходзіць у валоданне Адама Скірмунта - Пінскага пасла на каралеўскі сейм. Дзякуючы сыну Адама Скірмунта - Аляксандру (1798-1870гг.), вядомаму прадпрымальніку, Моладава перажывае ўсплёск развіцця і будаўніцтва. У 1830 годзе ў Моладава пачаў працаваць першы ў Беларусі цукровы завод. У Парэччы Пінскага раёна адкрыта суконная фабрыка. У Аляксандра Скірмунта было два сыны: Аляксандр (в. Парэчча) і Генрых (в. Моладава). Апошнімі памешчыкамі ў Моладава былі сыны Генрыха - Канстанцін (памёр у Польшчы ў 1949 годзе) і Генрых (забіты ў Моладава ў 1939 годзе). 
    У 1980 г. з Моладавам злiлася суседняя в.Кучавы.

   У 2021 годзе пражывала 709 жыхароў.

  1. Моладава // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. Мінск, 2000. Т. 10. С. 513.
  2. Мароз, В.В. Драўляныя і сакральныя помнікі Берасцейшчыны : нарысы гісторыі, археалогіі і культуры / В. В. Мароз. – Мінск, 2018. – 512 с. : іл. – Са зместу: Моладава, Іванаўскі р-н. С. 63, 121, 122, 298, 301, 304, 333, 335.
  3. Молодовский сельсовет. Молодово // Памятники Ивановщины рассказывают… / сост.: И. С. Шпак, Л. А. Добродей. Иваново, 2018. – С. 164–207.
  4. Nicieja, S.S. Kresowa Atlantyda: historiaimitologiamiastkresowych / StanislawSlawomirNicieja: T. 11 : . - Opole: MS, 2012 — Nicieja, Stanislaw Slawomir Pinsk, Dereszewicze, Molodow, Porzecze, Perkowicze, Miedzyrzecz Korecki. 2018. - 303 c.
  5. Молодово // Города ирайоны Брестчины: история и современность. Ивановский район / [Е. Г. Калечиц, А. А. Горбацкий, Т. М. Тохиян и др.]. Брест, 2017. – С. 789–791.
  6. О подвигах, о доблести, о славе...: 75-летию образования Ивановского района и 70-летию Победы советского народа в Великой Отечественной войне посвящается Ивановская районная организация Белорусского общественного объединения ветеранов ; [сост. М. П. Горупа]. – Иваново, 2015. – 349 с.
  7. Молодово // От Беловежской пущи до полесских болот : путеводитель по Брестской области / Т. Хвагина, А. Варавва. Минск : Рифтур, 2013. С. 93–94.
  8. Молодово / Е. Н. Мешечко // Путешествие по Беларуси: путеводитель. Брест, 2012. – С. 177.
  9. Молодово // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. Минск, 2009. Т. 1, кн. 2. –С. 101.
  10. Молодовская Вознесенская церковь // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. Минск, 2009. Т. 1, кн. 2. С. 101.
  11. Цярлецкі, В.З Мікратапаніміі вёскі Моладава Іванаўскага раёна / В. Цярлецкі // Мая Радзіма — Беларусь. С. 165—166. - Брэст, 2008.
  12. Царква ў гонар Узнясення Гасподняга / А. М. Кулагін // Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыкл. даведнік / А. М. Кулагін. Мінск, 2007. – С. 282.
  13. Моладава // Гарады і вёскі : энцыклапедыя. Минск, 2006. Т. 3, кн. 1. С. 403.
  14. Несцярчук, Л.М. Замкі, палацы, паркі Берасцейшчыны Х–ХХ ст. : гісторыя, стан, перспектывы / Л. М. Несцярчук. – Выд. 2-е, дапоўненае. – Мінск : БЕЛТА, 2005. – 336 с. : іл.
  15. Федорук, А.Т.Старинные усадьбы / А.Т. Федорук. – Минск, 2004. – 576 с. : ил. – Из содерж.: Молодово, Ивановский р-н. С. 35, 41, 71, 74, 98, 110, 113, 114, 122, 263, 268–277, 356, 393, 407, 414, 495, 496, 498, 503, 546.
  16. Памяць. Iванаўскi раён: гiст.-дакум. хронiка / уклад.: В. М. Туркевiч, Л. А. Павяльчук. – Мінск : БЕЛТА, 2000. – 590 с. : іл.
  17. В. Моладава, цэнтр сельсавета // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Брэсцкая вобласць Минск, 1984. – С. 173-174.
  18. Цвірка, У. Моладава : [славутасці] / Уладзімір Цвірка // ЛіМ. - 2018. — 19 кастрычніка (№ 41). — С. 16.
  19. Цвирко, В.А. 150 золотых маршрутов моей Беларуси: Молодово : авториский проект художника, рестовратора, путешественника Владимира Цвирко / Владимир Цвирко // 7 дней. - 2016. — 1 декабря (№ 48). — С. 24—25 : фот.
  20. Село Молодово обзавелось гербом… // Вечерний Брест. - 2002. — 27 марта. – С. 1.
  21. Туркевіч, В. Моладава : далёкае і блізкае/ В. Туркевіч// Чырвоная звязда. Іванава. - 1990. — 13 лютага (№ 19).

Моладаўская капліца

   Капліцаў вёсцы Моладава Пінскага павета Мінскай губерні (цяпер Іванаўскага раёна Брэсцкай вобласці) пабудавана ў 1905–1908 гг. паводле праекта віленскага архітэктара Т. Раствароўскага. Радавая капліца-пахавальня знаходзілася пры галоўным уездзе ў сядзібна-паркавы комплекс Скірмунтаў, гаспадаром якога тады быў Генрых Скірмунт (1836–1916).

   Расійскі і польскі архітэктар і мастак польскага паходжання Тадэвуш Марыя Раствароўскі (1860–1928) навучаўся ў Пецярбургскай Акадэміі мастацтваў, затым у Кракаве, Мюнхене, Парыжы. Пабудаваў шмат будынкаў ў Вільні, на тэрыторыі Літвы і Беларусі. Удзельнічаў у праектаванні царскага паляўнічага палаца ў Белай Вежы (1891) і рэканструкцыі палаца Тышкевіча ў Ландварове (1899). Па яго праектах перабудоўваўся палац Бішэўскага ў Лынтупах, быў узведзены палац Друцкіх-Любецкіх у Шчучыне і інш. Таксама займаўся жывапісам, пісаў партрэты, карціны на міфалагічныя і алегарычныя сюжэты.

   Моладаўскі мураваны цэнтрычны храм-ратонда дыяметрам 8 м. завершаны сферычным купалам. Ніжэйшая за астатні аб’ём прамавугольная, раскрапаваная пілястрамі апсіда і дарычныя порцікі з трох бакоў надаюць плану крыжападобную форму. Уваходны порцік чатырохкалонны, астатнія – дзвюхкалонныя. Апрацаваны гарызантальным рустам цыліндрычны аб’ём завершаны шырокім фрызам з поясам ляпных гірлянд і карнізам з сухарыкамі і мадульёнамі. Тымпаны франтонаў і ліштвы акон, якія мелі калісьці каляровыя вітражы, аздоблены ляпным раслінным арнаментам. У інтэр’еры сцены рытмічна раскрапаваныя пілястрамі і завершаны па перыметры карнізам.

   Інтэр’ер капліцы меў вельмі сціплае, але гарманічнае афармленне. Белыя сцены і вітражы вокнаў стваралі, незалежна ад надвор’я, уражанне сонечнага асвячэння. На падлозе, выкладзенай мармуровай белай і чырвонай шасцікутнай пліткай стаялі белыя простыя лавы. У алтары знаходзілася вялікая распяцце Хрыста з белага мармуру, выкананае скульптарам Бродскім.

   У час Вялікай Айчыннай вайны вёска Моладава знаходзілася пад акупацыяй з чэрвеня 1941 г. па ліпень 1944 г. У 1943 г. палац і іншыя сядзібныя пабудовы згарэлі і былі дашчэнту разабраныя ў пасляваенны час. Ад усяго сядзібнага комплексу захавалася толькі капліца-ратонда і некалькі фамільных надмагілляў Скірмунтаў побач з ёю.

   Моладаўская капліца – помнік архітэктуры неакласіцызму – у 2007 г. уключана ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь. Гэта адзінае збудаванне, якое захавалася на тэрыторыі былой вялікай сядзібы роду Скірмунтаў. У апошнія гады ратонда стала мясцовай славутасцю і адным з сімвалаў Моладава. Аднак за мінулую эпоху будынак парадкам заняпаў. Праведзенае абследаванне выявіла, што дах знаходзіцца ў перадаварыйным стане.

   Рашэннем Іванаўскага райвыканкама аб’ект «Капліца» ўключаны ў план дзейнасці па выкананні мэтавых паказчыкаў падпраграмы «Спадчына» Дзяржаўнай праграмы «Культура Беларусі» на 2016–2020 гг. Былі прыняты аператыўныя меры па недапушчэнні разбурэння будынка. Аддзелам ідэалагічнай работы, культуры і па справах моладзі Іванаўскага райвыканкама арганізавана работа па рэстаўрацыі даху. У цэлым праектам прадугледжана рэстаўрацыя даху з аднаўленнем у аўтэнтычным аб’ёме.

  1. Моладаўская капліца / А. М. Кулагін // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. Мінск, 2002. Т. 10. С. 514.
  2. Моладаўская капліца // Культура Беларусі : энцыклапедыя : у 6 т. Мінск, 2014. Т. 5. С. 615.
  3. Молодовская часовня // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. Минск, 2009. Т. 1, кн. 2. С. 102.
  4. Молодовская часовня // Республика Беларусь : энциклопедия : в 7 т. Минск, 2007. Т. 5. С. 205–206.
  5. Моладаўская капліца / А. М. Кулагін // Архітэктура Беларусі : энцыкл. даведнік. Мінск, 1993. С. 349.
  6. Часовня : [д. Молодово] / А. Н. Кулагин// Свод памятников истории и культуры Белоруссии. Брестская область. Мінск, 1990. С. 195.
  7. Моладаўская капліца / А. М. Кулагін // Энцыклапедыя літаратуры і мастацтва Беларусі : у 5 т. Мінск, 1986. Т. 3. С. 664–665.
  8. Моладаўская капліца / А. М. Кулагін // Беларуская ССР : кароткая энцыклапедыя : у 5 т. Мінск, 1981. Т. 4. С. 375.
  9. Моладава // Гарады і вёскі : энцыклапедыя. Минск, 2006. Т. 3, кн. 1. С. 403–406.
  10. Кулагін, А. М. Капліца : [в. Моладава] // Каталіцкія храмы Беларусі : энцыкл. даведнік / А. М. Кулагін. Мінск, 2008. С. 238–239.
  11. Капліца // Рэлігія і царква на Беларусі : энцыкл. даведнік. Мінск, 2001. С. 148.
  12. Федорук, А. Т. Молодово // Старинные усадьбы Берестейщины : энцыклапедыя / А. Т. Федорук. Минск, 2004. С. 268–277.
  13. Локотко, А. И.Цвета и легенды родных просторов : [Молодово] / А. И. Локотко. – Минск : Беларуская навука, 2017. – 151 с.
  14. Молодово// Города ирайоны Брестчины: история и современность. Ивановский район/ [Е. Г. Калечиц, А. А. Горбацкий, Т. М. Тохиян и др.]. Брест, 2017. С. 789–795.
  15. Иваново и окрестности = Ivanovo district: [фотоальбом; упоминается молодовский колокол]. – Брест : РИА«Вечерний Брест», 2014. – 95 с.
  16. Смалянчук, А.Ф. Род Скірмунтаў у ХVI – ХХ стагоддзі / Аляксандр Смалянчук. – Гродна : Варшава : [б. и.], 2014. – 29 с.
  17. Молодово // От Беловежской пущи до полесских болот : путеводитель по Брестской области / Т. Хвагина, А. Варавва. Минск : Рифтур, 2013. С. 93–94.
  18. Мешечко, Е. Н.Молодово // Путешествие по Беларуси. В краю Нёмана, Западного Буга и Припяти : путеводитель / Е. Н. Мешечко. Брест, 2012. С. 93–94.
  19. Несцярчук, Л. М.Моладава // Замкі, палацы, паркі Берасцейшчыны Х–ХХ стагоддзяў : гісторыя, стан, перспектывы / Л. М. Несцярчук. Мінск : БЕЛТА, 2002. С. 141–143.
  20. Капліца ў в. Моладава // Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь / склад. В. Я. Абламскі, І. М. Чарняўскі, Ю. А. Барысюк. Мінск : БЕЛТА, 2009. С. 44.
  21. Rostworowski Tadeusz Maria // Polski słownik biograficzny. Wrocław –Warszawa –Kraków: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, 1990. T. XXXII/2, zeszyt133.S. 240–241.
  22. Іваненка, А.З хараством духоўным заручоныя : [Моладава] / Арцём Іваненка // Полымя. 2018. № 8. С. 118–120.
  23. Цвірка, У.Моладава / Уладзімір Цвірка // ЛіМ. 2018. 19 кастрычніка (№ 41). С. 16.
  24. Міхальчук, В. Ратонда будзе з новым дахам : [рэстаўрацыя Моладаўскай капліцы (ратонды)] / Валерый Міхальчук // Янаўскі край. Іванава, 2018. 30 студзеня. С. 3.
  25. Гетман, І. Адраджэнне памяці / Ігар Гетман // Янаўскі край. Іванава, 2017. 8 снежня. С. 4.
  26. Цвирко, В. 150 золотых маршрутов моей Беларуси : [Молодово] / Владимир Цвирко // 7 дней. 2016. 1 декабря. (№ 48). С. 2.
  27. Горупа, М. К святыням, земли молодовской/ Мария Горупа // Чырвоная звязда. Іванава, 2012. 5 чэрвеня (№ 45). С. 3.
  28. Черкасов, С. Пять бриллиантов Полесского края : достопримечательности Ивановского раёна Брестчины. Мотоль – Молодово – Достоево – Иваново – Вороцевичи / С. Черкасов // BY. Вокруг света в Беларусь. 2009. № 10. С. 74–79.
  29. Майский, Г. Настоящие ценности Ивановщины / Глеб Майский // Заря. 2009. 29 января (№ 10). С. 6.
  30. Гарупа, М. Моладва святкуе, Моладава пяе! : [пра свята вёскі да 500-годдзя з часу першага ўспаміну] / Марыя Гарупа // Чырвоная звязда. Іванава, 2007. 4 верасня.
  31. Смалянчук, А. Ф. Род Скірмунтаў у беларускай гісторыі / Алесь Смалянчук // Bialoruskie Zeszyty Historyczne. 2004. № 21. S. 169–177.
  32. Хадыка, Ю. Твары маіх сяброў… : фрагмэнты ўспамінаў / Ю. Хадыка // Спадчына. 2003. № 4. С. 6–8.
  33. Корсак, Д. «Кому нужен памятник архитектуры?» : [об остатках поместья Скирмунтов в д. Молодово Ивановского района] / Д. Корсак, Г. Дученко // Знамя юности. 2000. 2 сентября. С. 19.

Моладаўскі звон

   Моладаўскі звон адліты ў 1583 г. з медзі людвісарам Марцінам Гофманам у Коўне (зараз г. Каўнас, Літва) для царквы вёскі Моладава (цяпер у Іванаўскім раёне Брэсцкай вобласці), па заказу Сімяона Войны, кашталяна мсціслаўскага, старасты паморскага, палангаўскага, горждаўскага. Прысвечаны ён двум прадстаўнікам вядомага на Беларусі роду Войнаў: Маціевічу Хрысціну і яго сыну – Сямёну.

   Вышыня звону 62 см, найбольшы дыяметр 70 см, таўшчыня сценак 6–7 см. Дэкараваны ў верхняй частцы пасам расліннага арнаменту з фантастычнымі істотамі і жывёламі. Звон увесь пакрыты гравіраванымі надпісамі на беларускай мове лацінскім алфавітам. Надпісы на маладоўскім звоне – гэта арыгінальны твор эпіграфічнай літаратуры, дзе апісваюцца ганаровыя тытулы і пасады Мацея Войны, яго асабістыя якасці, гаворыцца пра яго сямейнае жыццё, аб жонцы і дзецях, ухваляюцца выхаванасць і адукаванасць малодшых Войнаў. Надпіс паведамляе, што гэты звон перададзены маладоўскай царкве «навекі непарушна».

   У сярэдняй частцы звона змешчаны тэкст, згрупаваны ў 4 калонкі па 13 радкоў y кожнай: фундатарскі надпіс і панегірык Войну Маціевічу Грычыну і яго сям’і:

   «На вечную памяць дабравернага хрысталюбівага вяльможнага пана яго міласці пана Войны Мацвеевіча Грычына, названага ў святым хрышчэнні Барысам, кашталяна мсціслаўскага, старасты ожскага, пераломскага, убарцкага, падкаморыя пінскага і жонкі яго міласці дабравернай пані Багданы Янушаўны Любельскай, названай у святым хрышчэнні Меланняй, загадам і накладам іх міласцей праз сына іх міласцей першароднага (усякія бо отракі, што лона расчыняюць, святыя Богу) дабравернага і хрысталюбівага пана яго міласці пана Сямёна Войну, старасту паморскага, палангаўскага і горждаўскага, цівуна ўжвенцкага ў зямлі Жамойцкай і рэвізора караля яго міласці гэты звон адліты ў слаўным месце Коўне і даны ў царкву Божую ў маёнтку іх міласцей вотчынным у Моладаве на векі непарушна. Жыў яго міласць пан Война, кашталян мсціслаўскі, на гэтым свеце веку свайго гадоў блізу дзевяноста, будучы з мілай жонкай яго міласці ў стане святым сужэнскім паняй Багданай у боязі Божай пад міласэрнасцю яго святой у добрай аднастайнай міласці і згодзе і ў законе старажытным царквы сабору грэцкага, з маладосці і ў сярэдніх гадах яго міласць добрым рыцарам будучы і зацных, пачцівых, слаўных продкаў родам сваім наследваючы, каралям іх міласцям і вялікім князям літоўскім і Рэчы Паспалітай добра служачы зацных урадаў дасягнуў і сенатарам вялікім, зацным у радзе караля яго міласці быў. Акрамя таго з міласернасці Божай у боязі яго святой з мілай жонкай яго міласці добрае, пачцівае патомства цнатлівае, сыны і дочкі парадзіў і іх, як патрыярх Якаў, сыноў сваіх благаславіў, вялікія ўцехі і радасці з усіх дзетак сваіх хвала даў сынам сваім на пачцівых, зацных пасадах, у лавіцу ў радзе каралеўскай бачыў, і сыноў сваіх сыноў да хросту святога на руках сваіх аддаваў і іх благаславіў пачціва. Таксама дочкі, пачціва, добра ў доме сваім выхаваныя, пры жыцці сваім у стан святы сужэнскі за добрых, пачцівых людзей, у дамы пачцівыя, шляхецкія з благаславеннем сваім бацькоўскім выдаўшы, з патомства іх унучат сваіх і праўнукаў стварыў і ў год ад творцы госпада Бога жыцця яго міласці вызначаны, у міласэрнасці Божай у добрых днях і ўцехах сваіх правадзіўшы, да госпада Бога адышоў і дух свой у рукі гасподні аддаў, а ў жыццё вечнае з гэтага светнага жыцця сышоў яго міласць пан кашталян мсціслаўскі ў маёнтку яго міласці вотчынным Парэччы ў год Божы 1582 дня 15 мая».

   Пад адным са слупкоў гравіраваны асабісты герб Сямёна Войны, які складаецца з 4 малых гербаў («Трубы», «Корчак», «Пяцірог», «Газдава»), клейнод – 5 страўсавых пёраў. У самым нізе ў картушы вытворчы надпіс у тры радкі: «MarczinHofmanmniesliwalroku1583» («Марцін Гофман мяне адліў у 1583 годзе»).

   Моладаўскі звон здаўна знаходзіўся пры мясцовай драўлянай царкве, якая некалькі разоў перабудоўвалася, рамантавалася, была ўніяцкай, затым праваслаўнай. У час Першай сусветнай вайны па парадзе пана Генрыха Скірмунта, якому належаў маёнтак у Моладава, сяляне пры падыходзе нямецкіх войск, ратуючы каштоўную рэліквію ад вывазу ў Германію, закапалі звон на могілках. Пасля адыходу немцаў звон быў адкапаны.

   У 1977 г. моладаўскі звон – помнік мастацкага ліцця, эпіграфікі, палеаграфіі Беларусі – быў зняты і вывезены ў Музей старажытна-беларускай культуры АН БССР. У 1990 г. вернуты ў Свята-Вазнясенскую царкву в. Моладава.

   Звон у Моладаве – жывы сведка гісторыі і паказчык вельмі высокага прафесійнага майстэрства рамеснікаў XVI ст.. Самы стары ў краіне на дадзены момант звон. На жаль, час пакінуў на звоне свой след: у ім зрабілася расколіна і званіць ён больш не можа. Цяпер звон знаходзіцца ў асаблівай званіцы на тэрыторыі новага мураванага праваслаўнага храма – Свята-Вазнясенскай царквы, асвячонай 8 мая 2012 г. Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 11 сакавіка 2011 г. вёсцы Моладава нададзены герб, на якім выява залатога звана.

  1. Молодаўскі звон / Э. С. Максімава, Ю. В. Хадыка // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. Мінск, 2002. Т. 10. С. 514.
  2. Моладаўскі звон / Э. С. Максімава, Ю. В. Хадыка // Энцыклапедыя літаратуры і мастацтва Беларусі : у 5 т. Мінск, 1986. Т. 3. С. 665.
  3. Моладаўскі звон / Ю. В. Хадыка // Беларуская ССР : карот. энцыклапедыя : у 5 т. Мінск, 1981. Т. 4. С. 375.
  4. Молодава // Гарады і вёскі : энцыклапедыя. Минск, 2006. Т. 3, кн. 1. С. 403–406.
  5. Гісторыя беларускага мастацтва. Ад старажытных часоў да другой паловы XVI cтагоддзя : энцыклапедыя ў 6 т. Мінск, 1987. Т. 1. С. 266–267.
  6. Молодово // Города и районы Брестчины: история и современность. Ивановский район / [Е. Г. Калечиц, А. А. Горбацкий, Т. М. Тохиян и др.]. Брест, 2017. С. 789–795.
  7. Шатько, Е.Г. Исторические колокола Брестской области: по материалам экспедиций и архивов / Е. Г. Шатько // Традиции и новации: культура, общество, личность : сборник трудов. Брест : БрГУ, 2015. С. 115–118.
  8. Адамушко, В.И. Геральдика Брестской области // Современная геральдика Беларуси / В. И. Адамушко, М. М. Елинская. Минск, 2014. С. 60–154.
  9. Иваново и окрестности = Ivanovo district: [фотоальбом; упоминается молодовский колокол]. – Брест : РИА«Вечерний Брест», 2014. – 95 с.
  10. Шатько, Е.Г. Колокола и колокольные звоны православных храмов западных регионов Беларуси: история и современность : 1025-летию крещения Руси посвящается / Е. Г. Шатько. – Белосток, 2014. – 294 с., [24] л. ил.
  11. Шатько, Е.Г. Колокола и колокольные звоны православных храмов западных регионов Беларуси: история и современность : автореферат диссертации ... кандидата искусствоведения / Шатько Елена Геннадьевна ; УО«Белорусская государственная академия музыки». – Минск, 2012. – 23 с.
  12. Молодово // От Беловежской пущи до полесских болот : путеводитель по Брестской области / Т. Хвагина, А. Варавва. Минск : Рифтур, 2013. С. 93–94.
  13. Мешечко, Е.Н. Молодово // Путешествие по Беларуси. В краю Нёмана, Западного Буга и Припяти : путеводитель / Е. Н. Мешечко. Брест, 2012. С. 93–94.
  14. Кулагін, А.М. Царква ў гонар Узнясення Гаспдняга : [д. Моладава] // Праваслаўныя храмы : энцыкл. даведнік / А. М. Кулагін. Мінск, 2007. С. 282.
  15. Курков, И.Н. Колокол времён : отлит в 1583 г., д. Молодово, Ивановский р-н // Брестчина: легенды, события, люди : историческая литература / И. Н. Курков. Минск, 2005. С. 65.
  16. Polesie Ilustrowane: monografja/ praca zbiorowa pod redakcja inż. Nelarda. Brześć, 1923. S. 131–132.
  17. Цвірка, У. Моладава / Уладзімір Цвірка // ЛіМ. 2018. 19 кастрычніка (№ 41). С. 16.
  18. Іваненка, А. З хараством духоўным заручоныя : [Моладава] / Арцём Іваненка // Полымя. 2018. № 8. С. 118–120.
  19. Цвирко, В. 150 золотых маршрутов моей Беларуси: [Молодово] / Владимир Цвирко // 7 дней. 2016. 1 декабря. (№ 48). С. 2.
  20. Горупа, М. К святыням, земли молодовской/ Мария Горупа // Чырвоная звязда. Іванава, 2012. 5 чэрвеня (№ 45). С. 3.
  21. Арлова, І. Святая справа: [самы старажытны на Беларусі звон, які быў адліты ў Вільні ў 1583 г.] / Ірына Арлова // Народная газета. 2012. 3 мая (№ 18). С. 12.
  22. Котковец, А. В гербе Молодова – знаки истории : [колокол, отлитый в 1583 г.] / Алла Котковец // Чырвоная звязда. Іванава, 2010. 27 жніўня. С. 5.
  23. Каткавец, А. Добрагалосы звон над Моладавам / Ала Катковец // Чырвоная звязда. Іванава, 2010. 12 лютага. С. 5.
  24. Майский, Г. Настоящие ценности Ивановщины : [упомянут Молодовский колокол] / Глеб Майский // Заря. 2009. 29 января (№ 10). С. 6.
  25. Черкасов, С. Пять бриллиантов Полесского края : достопримечательности Ивановского раёна Брестчины. Мотоль – Молодово – Достоево – Иваново – Вороцевичи / С. Черкасов // BY. Вокруг света в Беларусь. 2009. № 10. С. 74–79.
  26. Лободенко, Г. Белорусская шляхта, подобно фараонам строила усыпальницы-пирамиды! : [в Молодовской церкви сохранился колокол, отлитый в 1583 г.] / Глеб Лободенко // Комсомольская правда в Белоруссии. 2008. 17 апреля (№ 72). С. 42.
  27. Туркевіч, В. Вяртанне : [пра моладаўскі звон, які адліты больш за 400 год таму] / Васіль Туркевіч // Чырвоная звязда. Іванава, 2007. 24 жніўня (№ 86). С. 2.
  28. Налівайка, М. Сымону Войне : [верш пра тое, як у 1583 г. князем С. Войнай Моладаўскай царкве быў падараваны звон] / М. Налівайка // Гоман. 2006. № 3. С. 274.
  29. Хадыка Ю. Твары маіх сяброў… Фрагмэнты ўспамінаў / Ю. Хадыка // Спадчына. 2003. № 4. С. 6–8.
  30. Туркевiч, В. Моладаўскi звон: памылка ў паўстагоддзя? : [пра помнiк мастацкага лiцця – Моладаўскi звон, адлiты ў 1533 г.] / Васіль Туркевiч // Чырвоная звязда. Iванава, 2000. 27 чэрвеня.
  31. Вецер, Э. І. Звон у Моладаве / Э. І. Вецер, Ю. В. Хадыка // Помнікі гісторыі і культуры Беларусі. 1971. № 1. С. 31–32.

Моладаўскі храм

   Першапачаткова храм быў пабудаваны ў вёсцы Выганіўшчы Івацэвіцкага раёна, затым у 1583 годзе перавезены ў вёску Моладава Іванаўскага раёна і асвечаны ў гонар Ушэсця Гасподняга.
   Храм будаваўся на ахвяраванні вернікаў пры ўдзеле князя Агінскага. Дакладны час пабудовы не вядома. За 1861 год пра Маладоўскую парафію захавалася наступная інфармацыя: "Маладоўскі прыход знаходзіцца ў маёнтку Скірманта. Зямля прыходу выдзелена, дровы рэгулярна атрымліваюцца. Для святара і дзяка пабудаваныя дамы. Засталося пабудаваць дом для дзяк». У 1894 годзе на храм было ахвяравана 3000 руб. па духоўным завяшчанні П.І. Мядзінцавай.
    З 1905 годзе аб прыходзе вёскі Моладава вядома, што: «у яго склад уваходзілі вёскі Каралі, Асаўцы, Кучава, Смердячы. Вернікаў мужчынскага полу 1549, а жаночага 1594. Мелася адна царкоўнапрыходская школа і адна Царкоўная школа граматыкі. Протаіерэй Антоній Саковіч. Скончыў Літоўскую Духоўную Семінарыю. Святар з 1866 года. Мае ордэн св. Ганны III ступені і наперстный крыж. Псаломшчык Арсень Самойлік навучаўся ў Віленскім духоўным вучылішчы. Псаломшчык з 1859 года».
   У 1921 годзе ў Моладава было 967 праваслаўных хрысціян. У 1963 годзе настаяцелем Моладаўскай Царквы быў Пяшко Гаўрыіл Уладзіміравіч.
   У 1969 годзе храм быў зачынены ўладамі, у 1990 годзе быў нанова асвячоны іерэйскім чынам благачынным Кобрынскага акругі пратаіерэем Аляксандрам Лёсікам па благаславенні правячага Архіерэя Епіскапа Канстанціна.
   У 1990 годзе царква была адрэстаўраваная прыхаджанамі.
   Царква-помнік народнага драўлянага дойлідства 18 стагоддзя.

 

   З прычыны драхласці старога храма парафіяльным саветам аг. Моладава было прынята рашэнне аб будаўніцтве новага храма. Закладка каменя пад будаўніцтва храма здзейсненая Высокапраасвяшчэнным Стэфанам арцыбіскупам Пінскім і Лунінецкім у 2008 годзе. А ў маі 2012 года ўрачыста зазванілі званы новага храма. Сотні вернікаў аг. Моладава сталі сведкамі знамянальнай падзеі-адкрыцця новай Святовознесенской праваслаўнай царквы. Каменны храм узводзіўся намаганнямі дырэктара ПУП» Моладава " Халько Сцяпана Пятровіча пры ўдзеле пробашча парафіі протаіерэя Леаніда Нікіціча Рэўцкага і прыхаджан.

1. Арлова, І. Святая справа : [Царква пабудаваная грамадой, стала выдатным аздабленнем знакамітага сяла Моладава, нібы надала яму новай маладосці] / Ірына Арлова // Народная газета. — 2012. — № 18. — 3 мая. — С. 12.

2. Горупа, М. К святыням, земли молодовской / Мария Горупа // Чырвоная звязда. — 2012. — № 45. — 5 чэрвеня. — С. 3.

3. Ерофеев, В. Вознесение куполов : [Новая церковь открылась в аг. Молодово] / В. Ерофеев // Заря. — 2012. — № 52. — 12 мая. — С. 2.

4. Котковец, А. Явился людям храм : [Торжественно зазвонили колокола нового Святовознесенского православного храма в Молодове, открытого в канун Дня Победы]/ Алла Котковец // Чырвоная звязда. — 2012. — № 38. — 11 мая. — С. 4.

5. Павловский, Б. Вознесение куполов : [Новая церковь открылась в аг. Молодово]/ Борис Павловский // Вечерний Брест. — 2012. — № 39. — 16 мая. — С. 8.

6. Павловский, Б. Явился людям храм : [В деревне Молодово открыли новую православную церковь Вознесения Господня] / Борис Павловский // Вечерний Брест. — 2012. — № 38. — 11 мая. — С. 2.

Знакамітыя землякі

Генрых Скірмунт

   Генрых Скірмунт нарадзіўся ў 1868 г. у в. Моладава Кобрынскага павета Гродзенскай губерні (цяпер Іванаўскага раёна Брэсцкай вобласці). Належаў да старажытнага шляхецкага роду Скірмунтаў, які валодаў землямі на Пінскім Палессі, маёнткамі ў Моладаве, Парэччы і інш. Быў сынам Генрыха Скірмунта (1836–1916) і Марыі Твардоўскай, малодшым братам Канстанціна Скірмунта (1866–1949), польскага дзяржаўнага дзеяча, дыпламата.

   Генрых Скірмунт атрымаў выдатную гуманітарную адукацыю, асабліва цікавіўся музыкай і літаратурай. Вучыўся ў нямецкай гімназіі ў Люпаве. У 1883–1887 гг. навучаўся ў Пецярбургскай кансерваторыі, займаўся ў класе Антона Рубінштэйна. Затым паехаў працягваць заняткі музыкай у Парыж, дзе вучыўся ў А. Гедальдэ і Юліса Масенета. Удасканальваўся ў Сігізмунда Наскоўскага ў Варшаве.

   Першая яго кніга «З вершаў і песень Генрыка Скірмунта» выйшла ў 1898 г. У 1899 г. «Край» апублікаваў тры вершы Г. Скірмунта з біяграфічнай нататкай «Новы паэт». У тым жа годзе паэтам было напісана лібрэта музычнай драмы ў трох актах «Pan Wołodyjowski» паводле аднайменнага рамана Генрыха Сянкевіча (лібрэта і часткова музыка да оперы выдадзена ў 1902 г.). Фрагменты оперы выконваліся на канцэртах і дабрачынных мерапрыемствах у Варшаве. Прэм’ера «Пана Валадыёўскага» з поспехам адбылася ў Вялікім гарадскім тэатры ў Львове 21 сакавіка 1902 г.

   Каля 1900 г. Г. Скірмунт пазнаёміўся з вядомай польскай пісьменніцай Элізай Ажэшка (1841–1910), з якой неўзабаве пасябраваў. Бываў у Э. Ажэшка ў Гродне, а ў 1905 г. яна наведала Моладава. Перапіска іх працягвалася да смерці пісьменніцы.

   У чэрвені 1900 г. газета «Край» паведаміла пра заручыны Генрыха Скірмунта з Ірэнай Пузынай. Цяпер цяжка сказаць, чаму справа да вяселля не дайшла. Распад гэтых заручын абцяжарваў жыццё і творчасць Г. Скірмунта, які ў сваіх вершах пазбягаў эратычных з’яў, а ў лібрэта опер падкрэсліваў значэнне абавязкаў перад Богам і Айчынай вышэй за ўласнае шчасце.

   У наступныя гады Г. Скірмунт знаходзіўся ў родным Моладаве, з якога зрэдку выязджаў за мяжу для ўдасканалення музычных ведаў. У 1903 г. з’явіўся зборнік яго вершаў «Паэзія», частка твораў якога ўжо друкавалася ў перыядычных выданнях «Бібліятэка Варшаўская», «Газета нарадова», «Край» і інш. У красавіку 1905 г. выехаў у Берлін, дзе займаўся музыкай у аркестрацыі Энгельберта Гумпердынка. У 1906 г. у Берліне не знайшоў прыдатнага настаўніка і пераехаў у Дрэздэн.

   Улетку 1909 г. Г. Скірмунт цяжка захварэў на сэрца, і лекары забаранілі яму працаваць. Праходзіў доўгае лячэнне ў санаторыях пад Дрэздэнам, Лідо і Вісбадэнам. У 1907–1913 гг. друкаваў свае вершы ў часопісах. У 1912 г. выйшаў з друку другі том яго зборніка «Паэзія».

   У 1913 г. з’явілася ў друку лібрэта оперы «Вяртанне байкі». Аднак план пастаноўкі оперы ў Вялікім тэатры Варшавы са змененай назвай «Адвечная байка» не адбыўся ў сувязі з распачатай Першай сусветнай вайной. У гэты ж час з’явіўся ў друку ў Лейпцыгу цыкл музычнай творчасці «Год жыцця». У лістападзе 1914 г. Г. Скірмунт знаходзіўся ў Варшаве, супрацоўнічаў у Польскім камітэце дапамогі параненым, у санітарным камітэце.

   У час ваенных дзеянняў маёнтак Скірмунтаў моцна пацярпеў. Моладава было занята аўстра-германскімі войскамі ў 1915 г., апынулася ў прыфрантавой зоне. У 1919 г. Моладава занялі бальшавікі. Г. Скірмунта арыштавалі, пасадзілі ў турму ў Пінску і вынеслі смяротны прысуд. Але яго не выканалі, а перадалі справу ў распараджэнне Моладаўскага рэвалюцыйнага камітэта. Г. Скірмунту ўдалося выратавацца, збегчы ў Варшаву.

   Пасля 1920 г. Г. Скірмунт знаходзіўся ў Моладава (маёнтак перайшоў яму ў спадчыну ад бацькі), стараўся аднавіць знішчаную вайной гаспадарку. Яго малодшая сястра, Марыя Генрыхаўна Скірмунт (1872–1939), якая таксама не стварыла сям’ю, займалася дабрачыннасцю, арганізавала ў маёнтку сельскагаспадарчую школу, лячыла хворых сялян. У 1918 г. у Варшаве выдадзены некалькі песень Г. Скірмунта на словы Люцыяна Рыдля, Марыі Канапніцкай і Сафіі Мрадавіцкай. За мяжой выйшлі яго творы на словы Р. Ронсарда, Вярлена і Прудамея. Яго песні выконвалі артысты Яніна Каралевіч-Вайдава і Саламея Крушальніцкая.

   У 1925 г. Г. Скірмунт уступіў у новаарганізаваны «Гурток сучасных кампазітараў» пры Варшаўскім таварыстве музыкі. У 1926 г. на канцэрце «Гуртка» быў выкананы фрагмент «Зваротнай казкі». У 1925 г. напісаў лібрэта новай музычнай драмы «Жыццё артыста», якая тычылася тэмы этыкі людзей мастацтва. Выйшлі публіцыстычныя кнігі «Жывыя фатаграфіі» (1927) і «Будзе Польшча ў імя Пана» (1930). У Янове (цяпер г. Іванава) у 1927 г. на сродкі Канстанціна і Генрыха Скірмунтаў была адноўлена каплічка на месцы смерці пакутніка Андрэя Баболі (1591–1657).

   Пасля пачатку вызваленчага паходу Чырвонай арміі ў Заходнюю Беларусь у многіх месцах пачаліся выступленні рэвалюцыйна настроеных жыхароў. У Моладаве 18 верасня 1939 г. Генрых і Марыя Скірмунты як прадстаўнікі варожага класа памешчыкаў былі арыштаваны мясцовым рэўкамам, у складзе якога была большасць сялян. Спачатку Скірмунтаў перавезлі ў Моталь, дзе знаходзілася гміна, а потым зноў у Моладава. Тут іх 20 верасня незаконна расстралялі, а ў суседнім лесе закапалі. Па звестках мясцовых жыхароў, целы з месца пахавання забралі супрацоўнікі НКВД. Магчыма, ахвяры былі пахаваныя ў парку, на могілках. Ніякай адказнасці за зайбойства ніхто не панёс. На месцы меркаванага пахавання па ініцыятыве пінскіх краязнаўцаў у сакавіку 1995 г. усталяваны памятны крыж.

  1. Скірмунты / У. М. Вяроўкін-Шэлюта // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. Мінск, 2002. Т. 14. С. 457.
  2.  Скірмунты / Уладзіслаў Вяроўкін-Шэлюта // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі : у 6 т. Мінск, 2001. Т. 6, кн. 1. С. 321–322.
  3. Скирмунты / В. Н. Верёвкин-Шелюта // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. Минск, 2009. Т. 1, кн. 2. С. 350–351.
  4. Szejnert, M. Usypac gory : historie z Polesia / Malgorzata Szejnert. – Wyd. 1-e. – Krakow : Wydawnictwo Znak, 2015. – 398 s. : il. – Са зместу: Skirmunt Henryk, junior. S. 85, 87, 98–103, 107–109, 111, 112, 146, 257, 356, 365.
  5.  Мешечко, Е.Н.Владение Молодово // Путешествие по Беларуси. В краю Нёмана, Западного Буга и Припяти : путеводитель / Е. Н. Мешечко. Брест, 2012. С. 60–62.
  6.  Мароз, В.В. Драўляныя і сакральныя помнікі Берасцейшчыны : нарысы гісторыі, археалогіі і культуры / В. В. Мароз. – Мінск, 2018. – 512 с. : іл. – Са зместу: Генрых Скірмунт. С. 63.
  7. Нiкалаеў, М.В. Беларускі Пецярбург / М. В. Нікалаеў. – Санкт-Пецябруг : Агентство «ВиТ-принт», 2009. – 535 с. : іл. – Са зместу: Генрых Скірмут. С. 223.
  8. Смалянчук, А.Род Скірмунтаў у беларускай гісторыі / Алесь Смалянчук // Bialoruskie Zeszyty Historyczne. Беласток, 2004. № 21. S. 169–177.
  9. Брыгадзін, П.І. «Наш маральны абавязак — гаварыць пра гэтых людзей...» : [гутарка пра моладаўскіх Скірмунтаў] / Пётр Іванавіч Брыгадзін ; гутарыў Ігар Гетман // Янаўскі край. Іванава, 2018. 27 красавіка. С. 5.
  10. Каткавец, А. Скірмунты ў Моладаве : [пра развіццё прамысловасці, якую наладжвалі Скірмунты ў в. Моладава Іванаўскага раёна і в. Парэчча Пінскага раёна; канец 19 – пачатак 20 ст.] / Ала Каткавец // Заря. 2014. 10 июля. С. 8.
  11.  Каткавец, А. Загадкавае, рамантычнае, балючае : [аб гібелі апошняга моладаўскага пана Генрыха Скірмунта] / Ала Каткавец // Чырвоная звязда. Іванава, 2014. 18 красавіка. С. 10.
  12.  Туркевіч, В. Моладава: погляд другога берага : [пра апошняе пакаленне моладаўскіх Скірмунтаў] / В. Туркевіч // Чырвоная звязда. Іванава, 2001. 25 красавіка.
  13. Туркевіч, В. Скірмунты-літаратары : [у т. л. пра Генрыха Скірмунта] / Васіль Туркевіч // Культура. 2000. 15–21 студзеня (№ 2). С. 14.
  14. Ільїн, О. Скирмунти / О. Ільїн // Берестейскій край. 1999. 20 лютага. С. 2, 5.
  15. Кіштымаў, А. Скірмунты: дынастыя прадпрымальнікаў / А. Кіштымаў // Чырвоная звязда. Іванава, 1995. 8 жніўня.
  16. Ильенков, В. Вдолгу перед прошлым : [о забытых могилах Скирмунтов, об установке креста Генриху и Марии Скирмунтам на кладбище в Молодове Ивановского района; фото] / Вячеслав Ильенков // Пінскі веснік. 1995. 1 красавiка.
  17. Ильенков, В. Скирмунты / Вячеслав Ильенков // Пінскі веснік. 1993. 27 студзеня.
  18. Ильенков, В. Трагедия Скирмунтов / Вячеслав Ильенков // Пінскі веснік. 1992. 25 сакавiка.

Раман Скірмунт

   Раман Мар’ян Аляксандравіч Скірмунт нарадзіўся 7 мая 1868 г. у вёсцы Парэчча Пінскага павета Мінскай губерні (цяпер Пiнскi раён Брэсцкай вобласцi) і належаў да шляхецкага роду Скірмунтаў, вядомага ад пачатку XVI ст.

   Пачынальнік палескай лініі роду Скірмунтаў Богуш у 1552 г. атрымаў ад каралевы Боны маёнтак Плотніца ў Пінскім павеце. Скірмунты былі дэпутатамі сейма Рэчы Паспалітай, займалі розныя пасады, удзельнічалі ва ўсіх галоўных гістарычных падзеях краю: будавалі канал Агінскага, рэфармавалі Рэч Паспалітую на чатырохгадовым сейме, ваявалі ў вызваленчых паўстаннях.

   Самы заслужаны ў беларускай гісторыі Раман Аляксандравіч Скірмунт таксама меў усё, каб зрабіць бліскучую кар’еру як у Расіі, так і ў Польшчы: сацыяльны статус, адукацыю, здольнасці і амбіцыі. У 1906–1907 гг. Раман Скірмунт — дэпутат першай Дзяржаўнай думы Расіі, спрабаваў стварыць краёвую партыю Літвы і Беларусі. У сакавіку 1917 г. быў абраны кіраўніком Беларускага нацыянальнага камітэта. У 1918 г. рашуча падтрымаў незалежнасць Беларусі і ў чэрвені – ліпені ўзначальваў урад Беларускай Народнай Рэспублікі. Раман Скірмунт пратэставаў супраць Рыжскага міру, які падзяліў Беларусь паміж Савецкай Расіяй і Польшчай, спрабаваў перашкодзіць ратыфікацыі міру польскім сеймам.

   Няўдача БНР зрабіла безсэнсоўнай яго палітычную дзейнасць. Р. А. Скірмунт вярнуўся ў свой маёнтак у Парэчча на Піншчыне і пачаў займацца гаспадаркай. Аднак пасля дзяржаўнага перавароту ў Польшчы ў чэрвені 1926 г., калі ўладу захапіў Юзаф Пілсудскі, Р. А. Скірмунт зноў спрабаваў вярнуцца ў палітыку і нават быў абраны сенатарам ад беспартыйнага блоку супрацоўніцтва з урадам, які выступаў, між іншым, супраць палітыкі асіміляцыі беларусаў. Але хутка для яго стала зразумелым, што палітыка адносін да няпольскага насельніцтва пры дыктатары Пілсудскім не зменіцца. Тады ён канчаткова адышоў ад палітыкі і зноў вярнуўся ў сваё Парэчча.

   У сваім радавым маёнтку Раман Аляксандравіч надзяляў сялян зямлёй, дазваляў карыстацца сенакосамі, даваў будаўнічы лес на жыллё тым, хто стварыў новую сям’ю, праводзіў сельскагаспадарчыя кірмашы для заахвочвання сялян, на адным з якіх, дарэчы, адзін з трох яго будучых забойцаў аднойчы выйграў прыз. Аказваў дапамогу пацярпелым у выніку пажару або іншага бедства. Пры яго фабрыцы пабудаваны 4 дамы на 90 кватэр і 4 інтэрнаты для несямейных. Аплачваў харчаванне, арэнду жылля, паслугі доктара. Для дзяцей рабочых утрымліваў бясплатнае вучылішча, дзе навучалі грамаце і ткацтву. Па яго рашэнні ў сяле збудаваны каталіцкі касцёл Сэрца Езуса (не захаваўся) і праваслаўны храм Раства Багародзіцы (1912).

   Раман Аляксандравіч заклаў парк у англійскім стылі, сюды ён звозіў дрэвы і хмызнякі з Еўропы, ЗША, Расіі і Канады. Цяпер парк «Парэчча» — унікальны помнік прыроды, узор садова-паркавага мастацтва Беларусі, дзе і сёння растуць рэдкія пароды дрэваў, такія як японская лістоўніца.

   Асабістае жыццё Рамана Скірмунта склалася не зусім удала, ён так і застаўся старым кавалерам. Аднак высокае сардэчнае пачуццё не абмінула і яго, закахаўся ў чарнабровую паляшучку Кацярыну Цярэшка, якой не было роўні па прыгажосці і прывабнасці на ўсю ваколіцу. Парэчанскія старажылы памятаюць таемную каханку пана, якой ён прысвячаў лірычныя вершы на беларускай мове. Пазней Кацярына пасялілася ў маёнтку і нарадзіла чатырох сыноў.

   17 верасня 1939 г. Р. А. Скірмунт застаўся ў сваім радавым маёнтку, быў упэўнены, што яму нічога не пагражае, бо народ, якому ён зрабіў столькі дабра, абавязкова заступіцца за яго перад новай уладай. Але народ не заступіўся. Узяты пад варту, Раман Скірмунт быў расстраляны 7 кастрычніка 1939 г. на вачах вяскоўцаў разам з Баляславам, мужам сястры, без суда і следства па загаду камісара Холадава. Вядома і імя забойцы, гэта мясцовы жыхар Сілівестр Лукашык па мянушцы «Салавей».

   Страчаная магiла Р. А. Скірмунта на краі парку ў 1992 годзе была адноўлена. 3 кастрычнiка 2008 г. у Парэччы ўрачыста адкрыта мемарыяльная дошка, прысвечаная Раману Аляксандравiчу Скірмунту. 11 кастрычнiка 2008 г. у Чырвоным касцёле г. Мінска адкрыта памятная шыльда ў гонар Р. А. Скірмунта. 31 кастрычнiка 2009 г. у Iвацэвiчах на доме грэка-каталіцкай парафіі адкрыта мемарыяльная табліца з тэкстам: «Раман Скірмунт (1868–1939). Патрыёт беларуска-літоўскага краю, кіраўнік ураду БНР (1918)».

  1. Скірмунт Раман Аляксандравіч / С. С. Рудовіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. Мінск, 2002. Т. 14. С. 457.
  2. Скирмунт Роман Александрович / С. С. Рудович // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. Минск, 2009. Т. 1, кн. 2. С. 350.
  3. Скірмунт Раман Аляксандравіч / Станіслаў Рудовіч // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі : у 6 т. Мінск, 2001. Т. 6, кн. 1. С. 321.
  4. Скірмунты, шляхецкі род / А. Кіштымаў // Памяць. Пінскі раён : гіст.-дакум. хроніка. Мінск, 2003. С. 128–131.
  5. Мешечко, Е. Н. Скирмунт Роман Александрович (1868–1939) // Путешествие по Беларуси. В краю Нёмана, Западного Буга и Припяти : путеводитель / Е. Н. Мешечко. Брест, 2012. С. 222.
  6. "Последний хозяин Поречья Роман Скирмунт" // Жемчужина Полесья. Пинский район : справочник туриста / текст Т. А. Хвагиной. Минск, 2006. С. 41–43.
  7. Кіштымаў, А. Аляксандр Скірмунт : [Раман Скірмунт — сын А. Скірмунта] / Андрэй Кіштымаў // Славутыя імёны Бацькаўшчыны : зборнік / уклад. У. Гілеп [і інш.]. Мінск, 2003. Вып. 2. С. 374–380.
  8. Смалянчук, А. «Краёвая ідэя» ў беларускай гісторыі : зборнік навуковых артыкулаў / Аляксандр Смалянчук. – Мінск : Зміцер Колас, 2017. – 458 с. – Са зместу: Раман Скірмунт.
  9. Далiдовiч, Г. В. БНР i БССР. Роздум аб пакутным шляху беларускай дзяржаўнасцi ў ХХ стагоддзi : [узгадваецца Раман Скірмунт] / Г. В. Далiдовiч. – Мінск : Пейто, 2002. – 63 с.
  10. Парк «Поречье» / И. О. Ситникова // Свод памятников истории и культуры Белоруссии. Брестская область. Минск, 1990. С. 346–347.
  11. Парэцкі парк : [в. Парэчча Пiнскага раёна] / В. Р. Анціпаў // Энцыклапедыя літаратуры і мастацтва Беларусі : у 5 т. Мінск, 1987. Т. 4. С. 201.
  12. Парк «Поречье» (д. Поречье Пинского р-на) : [создание Романом Скирмунтом парка] // Памятники природы Белоруссии / В. М. Бельков [и др.]. Минск, 1986. С. 100–102.
  13. Николаева, В. Дань памяти : [о Романе Александровиче Скирмунте] / Вероника Николаева ; фото Сергея Подшивалова // Полесская правда, Пінск. 2017. 16 августа. С. 3.
  14. Кирьянов, А. Последний Скирмунт : взлет и падение полесского рода / Артем Кирьянов // Народная газета. 2016. 24 чэрвеня (№ 25). С. 20–21.
  15. Каткавец, А. Скірмунты ў Моладаве / Ала Каткавец // Заря. 2014. 10 июля.
  16. Лабадзенка, Г. «Страляйце так, я ад людзей ніколі не адварочваўся…» : 70 гадоў таму ў в. Парэчча забілі адраджэнца Палесся Рамана Скірмунта / Глеб Лабадзенка // Звязда. 2009. 7 кастрычніка. С. 7.
  17. Клімковіч, І. «Служыць Айчыне, адказваць перад Богам» : [аб ролі беларуской шляхты ў фарміраванні культуры; узгадваецца Р. А. Скірмунт] / Ірына Клімковіч // ЛiМ. 2009. 29 мая (№ 20). C. 12–13.
  18. Ильенков, В. Долгий путь к сердцам потомков : [открыта мемориальная доска Р. А. Скирмунту в д. Поречье] / Вячеслав Ильенков // Пінскі веснік. 2008. 10 кастрычніка. С. 3.
  19. Века, А. Трагічны пошук Радзімы. Раман Скірмунт (1868–1939) / Алесь Века // Настаўніцкая газета. 2004. 17 крастрычніка. С. 6.
  20. Пінчук, В. Слова пра Рамана Скірмунта / В. Пінчук // Мясцовы час. Пінск, 2006. 28 верасня ; 5 кастрычніка ; 12 кастрычніка.
  21. Сідарэвіч, А. Урады БНР і кабінет Рамана Скірмунта / Анатоль Сідарэвіч // Arche. Мінск, 2008. № 4. С. 108–126.
  22. Куницкий, П. Вспоминая Скирмунтов : Тереза Скирмунт продолжает восстанавливать на Полесье память о своих предках : [упоминается Роман Скирмунт] / Павел Куницкий // Пинская неделя. 2003. 5 июня.
  23. Кучынскі, В. Раман Скірмунт — удзельнік беларускага Адраджэння / В. Кучынскi // Наша слова. 2001. 21 сакавіка.
  24. Смалянчук, А. Успамін пра Рамана Скірмунта : штрыхі да партрэту : [з матэрыялаў экспедыцыі ў в. Парэчча Пінскага раёна] / Алесь Смалянчук // Наша Ніва. 2000. 18 снежня.
  25. Рудовіч, С. «...Беларускі дзеяч з вялікіх паноў» : эпізоды палітычнай біяграфii Рамана Скірмунта / Станіслаў Рудовіч // Гістарычны альманах. Гародня, 1999. Т. 2.
  26. Гадлеўскі, В. Зь беларускага палітычнага жыцьця ў Менску ў 1917–18 гг. : [сярод глаў: «Роля Р. Скірмунта ў тагачасным беларускім жыцьці і ягоныя спробы залажыць беларускую абшарніцкую партыю», «Абліскамзап і разгон Усебеларускага Кангрэсу [1917]» : рэферат прачытаны ў 1934 г.] / кс. Вінцэнт Гадлеўскі // Спадчына. 1997. № 5. С. 18–39.
  27. Цішук, П. Ён быў патрыётам Радзімы, але памёр «ворагам народа» : Лёс на зломе часу : [Раман Скірмунт] / Пётр Цішук // Народная газета. 1997. 29 жніўня.
  28. Смалянчук, А. Раман Скірмунт: шлях да Беларусі / Алесь Смалянчук // Спадчына. 1994. № 6. С. 6–10.

Пётр Іванавіч Брыгадзін

    Нарадзіўся 24 жніўня 1949 года ў вёсцы Моладава Іванаўскага раёна Брэсцкай вобласці. Пасля заканчэння школы ў 1966 годзе паступіў на гістарычны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта, які скончыў у 1971 годзе. Затым два гады служыў у Савецкай Арміі ў Брэсце, быў камандзірам узвода, сакратаром камітэта камсамола палка.

   Працоўную дзейнасць П.І. Брыгадзін пачаў загадчыкам кабінета кафедры гісторыі КПСС гуманітарных факультэтаў БДУ. З 1975 па 1977 гады вучыўся ў аспірантуры БДУ. У 1978 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю па тэме “Камсамол Беларусі – актыўны памочнік партыі ў культурным будаўніцтве (1966–1970 гг.)”. З 1977 года – выкладчык кафедры гісторыі КПСС БДУ, сакратар камітэта камсамола ўніверсітэта.

   У 1981–1982 гадах – загадчык аддзела прапаганды і культурна-масавай работы ЦК ЛКСМБ, а з 1982 па 1984 гады – намеснік сакратара парткама з правамі райкама КПБ Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. У 1984–1988 гадах– інструктар аддзела навукі і навучальных устаноў ЦК КПБ. З 1988 па 1996 год – прарэктар па вучэбнай рабоце, загадчык кафедры гісторыі БДУ.

   У 1995 годзе П.І. Брыгадзін абараніў доктарскую дысертацыю па тэме “Эсэры ў Беларусі (канец XIX ст. – люты 1917)”. У 1996–2000 гадах – першы прарэктар БДУ, рэктар Рэспубліканскага інстытута вышэйшай школы.

   З 21 ліпеня 2000 года – рэктар Акадэміі кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь. 19 кастрычніка 2001 года П.І. Брыгадзін прызначаны міністрам адукацыі Рэспублікі Беларусь. З 2003 года – дырэктар Дзяржаўнага інстытута кіравання і сацыяльных тэхналогій БДУ. Быў членам Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь і Парламенцкага сходу Саюза Беларусі і Расіі, Прэзідыума НАН Беларусі, ВАК Рэспублікі Беларусь. Узначальвае Савет па абароне доктарскіх дысертацый БДУ.

   Навуковыя інтарэсы Пятра Іванавіча: гісторыя Беларусі XIX–XX стст., палітычная гісторыя Беларусі, праблемы дзяржаўнага кіравання. Аўтар больш за 90 навуковых прац па гісторыі, тэорыі кіравання, сацыялогіі, у тым ліку 10 манаграфій, 12 падручнікаў і навучальных дапаможнікаў. Падрыхтаваў двух дактароў і 7 кандыдатаў навук.

   Узнагароджаны медалём “За працоўную доблесць” (1980), Ганаровай граматай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь (1998), Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь (2001). Удастоены званняў “Выдатнік адукацыі Рэспублікі Беларусь” (1998) і “Заслужаны работнік адукацыі Рэспублікі Беларусь” (1999). Памёр 12.12.2021 г.

 Працы П. І. Брыгадзіна

  1. Гісторыя Беларусі. Ад старажытнасці да сярэдзіны XVI ст. / [П. І. Брыгадзін і інш.]. — Мінск : БДУ, 2018. — 350, [1] с.
  2. Актуальные проблемы современного белорусского общества: (2011―2016 гг.): социологический аспект / [Д.Г. Ротман и др. - Минск : БГУ, 2016. - 246, [1] с.
  3. Гісторыя Беларусі ў кантэксце еўрапейскай цывілізацыі: вучэбны дапаможнік для студэнтаў вышэйшых навучальных устаноў / П.І. Брыгадзін. - Мінск : Дзяржаўны інстытут кіравання і сацыяльных тэхналогій БДУ, 2015. 287 с.
  4. Ценностные ориентации белорусского студенчества: сравнительный социологический анализ (1998―2009 гг.) / [П.И. Бригадин и др.]. - Минск : ГИУСТ БГУ, 2010. 207 с.
  5. Минские губернаторы: история власти / П. И. Бригадин, А. М. Лукашевич. Минск : ГИУСТ БГУ, 2009. 351 с.: ил. 
  6. Мятежный корпус : из истории Александровского Брестского кадетского корпуса (1842–1863 гг.) / П.И. Бригадин, А.М. Лукашевич. Минск : ГИУСТ БГУ, 2007. 183 с.: ил. 
  7. История Беларуси в контексте европейской истории: курс лекций / П.И. Бригадин. Минск : ГИУСТ БГУ, 2007. 332 с.: ил.
  8. Военная школа в Беларуси (XVIII в. – первая четверть XIX в.) / П.И. Бригадин, А. М. Лукашевич. Минск : БГУ, 2004. 120 с. 
  9. Ладысеў, У. Ф. Паміж Усходам і Захадам : станаўленне дзяржаўнасці і тэрытарыяльнай цэласнасці Беларусі (1917–1939 гг.) / У.Ф. Ладысеў, П.І. Брыгадзін. Мінск : БДУ, 2003. 307 с.
  10. Гісторыя Беларусі: у 2 ч. Ч. 2.: XIX–XX стагоддзі : курс лекцый / П. І. Брыгадзін, У. Ф. Ладысеў, П. І. Зялінскі [i інш.]. Мінск : РІВШ БДУ, 2002. 656 с.
  11. Ладысеў, У.Ф. На пераломе эпох : станаўленне беларускай дзяржаўнасці (1917–1920 гг.) / У.Ф. Ладысеў, П.І. Брыгадзін. Мінск : БДУ, 1999. 127 с.  
  12. История Беларуси: учеб. пособие / Е.Л. Абецедарская, П.И. Бригадин, Л.А. Жилунович [и др.]. Минск : ИП Экоперспектива, 1997. 319 с.
  13. Беларусазнаўства: навуч. дапам. / пад рэд. П.І. Брыгадзіна. Мінск : Зaвiгap, 1997. 288 с.
  14. Эсеры в Беларуси (конец XIX в. – февр. 1917 г.) / П.И. Бригадин. Минск : Згода, 1994. 152 с. 
  15. Партыя беларускіх сацыялістаў-рэвалюцыянераў / П.І. Брыгадзін // З гісторыі палітычных партый. Мінск : БДУ, 1993. 
  16. Политическая история Беларуси / П.И. Бригадин. Минск : БГУ, 1990. 130 с. 
  17. Логистические системы и процессы в условиях экономической нестабильности: материалы VI Международной заочной научно-практической конференции, Минск, 5—6 декабря 2018 г. / [редколлегия: П.И. Бригадин, А.Д. Молокович, П.А. Дроздов]. - Минск : Институт бизнеса БГУ, 2019. 142, [1] с.
  18. Першы ўсебеларускі з'езд (снежань 1917 г.): да стагоддзя / П.І. Брыгадзін // Журнал Белорусского государственного университета / учредитель Белорусский государственный университет. 2017. № 3. С. 37-43.
  19. Брыгадзін, П.І. “Рэформа будзе праходзіць эвалюцыйным шляхам” : [гутарка з міністрам адукацыіі РБ] / П.І. Брыгадзін // Звязда. 2002. 16 сак.; 19 сак.; 20 сак.; 21 сак.
  20. Брыгадзін, П.І. “Рэформа адукацыі выклікана аб’ектыўнымі ўмовамі. І ад усведамлення гэтага ў многім залежыць яе поспех…” : [гутарка з міністрам адукацыіі РБ] / П. І. Брыгадзін // Народная газета. 2002. 12 ліст. С. 1, 3.
  21. Брыгадзін, П.І. Вучыцца, вучыцца і вучыцца… : [гутарка з міністрам адукацыіі РБ] / П.І. Брыгадзін // Народная газета. 2002. 18 кастр. С. 3.  
  22. Тенденции мировой экономики и государственное управление/ П.И. Бригадин, И.В. Новикова // Проблемы управления. 2002. № 2. 
  23. Глобализация: необходимость формирования новой парадигмы государственного управления / П.И. Бригадин, И.В. Новикова // Перспективы интеграции на рубеже тысячелетий. Минск, 2001. 
  24. Глобализация: необходимость формирования новой модели управления / П.И. Бригадин, И.В. Новикова // Наука и промышленность России. 2001. № 4–5. 
  25. Станаўленне беларускай дзяржаўнасці / П.І. Брыгадзін, У.Ф. Ладысеў // Труды Академии управления при Президенте Республики Беларусь. Минск, 2000.
  26. Гармонизация архитектуры высшего образования / П.И. Бригадин // Проблемы гармонизации образовательных стандартов. Минск : БДУ, 1999. 
  27. Проблемы подготовки кадров в сфере малого предпринимательства / П.И. Бригадин, С.Н. Мальченко // Вузовская наука, промышленность, международное сотрудничество : в 2 ч. Минск, 1998. Ч. 2. 
  28. Усевалад Ігнатоўскі – палітычны дзеяч, вучоны / П.І. Брыгадзін, І.Д. Мацяс. Мінск : Полымя, 1998. 96 с.: іл. (Нашы славутыя землякі).
  29. Шклоўскае шляхетнае вучылішча / Пётр Брыгадзін, Андрэй Лукашэвіч // Беларуская мінуўшчына. 1997. № 4. С. 63–65.
  30. Свет і Беларусь: параўнальная храналогія : [да 1898 г.] / Пётр Брыгадзін, Аляксандр Каханоўскі, Леанід Лойка // Беларуская мінуўшчына. 1997. № 1. С. 17–19.
  31. Ладысеў, У. Рада БНР пасля Рыжскага дагавора 1921 г., ці Канец нацыянальнага рамантызму / Уладзімір Ладысеў, Пётр Брыгадзін // Беларускі гістарычны часопіс. 1997. № 1. С. 48–59.
  32. “Іменем беларускага народу…”: матэрыялы і дакументы аб дзейнасці Міністэрства беларускіх спраў 1918–1919 гг. / Пётр Брыгадзін, Уладзімір Ладысеў // Беларуская мінуўшчына. 1997. № 2. С. 26–31.
  33. Социальная структура белорусского общества на рубеже XIX–XX вв. / П.И. Бригадин, А.Г. Кохановский // Веснік Беларускага дзяржаўнага універсітэта. Серыя 3. 1996. № 3. С. 34–37. 
  34. Аляксандр II: “Тэрмінова прыступіць да паляпшэння грамадскага кіравання…” / Пётр Брыгадзін, Ірына Грыбко // Беларуская мінуўшчына. 1996. № 2. С. 13–14.
  35. З гісторыі партыі сацыялістаў-рэвалюцыянераў (эсэраў) / Пётр Брыгадзін // Беларускі гістарычны часопіс. 1994. № 3. С. 99–102.
  36. Эсеры в Беларуси (конец Х1Хв.-февраль 1917г.): автореф.дис.на соиск.учен.степ.д-ра ист.наук: 07.00.02 / П. И. Бригадин; БГУ. Мн. 1994. 30 с.
  37. Братские школы в Белоруссии / П.И. Бригадин // Славяне: единство и многообразие. Минск, 1990. 

Аб жыцці і дзейнасці П. І. Брыгадзіна

  1. Бригадин Пётр Иванович // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. Минск, 2009. Т. 1, кн. 1. С. 213.
  2. Бригадин Пётр Иванович // Республика Беларусь : энциклопедия : в 7 т. Минск, 2006. Т. 2. С. 532.
  3. Моладава // Гарады і вёскі : энцыклапедыя. Минск, 2006. Т. 3, кн. 1. С. 403–406.
  4. Брыгадзін Пётр Іванавіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. Мінск, 2004. Т. 18. Кн. 1. С. 355.
  5. Людзі Янаўскага краю / аўт. тэксту і ўклад. Ігар Гетман ; прадм. Юрыя Бісуна ; фота В., Міхальчука, В. Жушмы. Мінск, 2018. С. 168.
  6. Молодово // Города и районы Брестчины: история и современность. Ивановский район / [Е. Г. Калечиц, А. А. Горбацкий, Т. М. Тохиян и др.]. Брест, 2017. С. 789–795.
  7. Шчыра, як на духу...: споведзi вядомых людзей Беларусi. Мінск : Кнiга Вып. 1.2002. 447с.
  8. Брыгадзін Пётр Іванавіч // Прафесары i дактары навук Беларускага дзяржаўнага унiверсiтэта: 1921–2001 / склад. А. А. Яноўскi. Мінск : БДУ, 2001. С. 37.
  9. Брыгадзін Пётр Іванавіч // Памяць : гісторыка-дакументальная хроніка Іванаўскага раёна. Мінск : БЕЛТА, 2000. С. 515, 579.
  10. О назначении П. И. Бригадина Министром образования Республики Беларусь: Указ Президента Республики Беларусь № 597 // Советская Белоруссия. 2001. 20 окт.
  11. Гетман, І.“Наш маральны абавязак – гаварыць пра гэтых людзей…” : [П.І. Брыгадзін пра род Скірмунтаў] / Ігар Гетман // Янаўскі край. Іванава, 2018. 27 красавіка. С. 5.
  12. Маркевіч, А. Прэм’ер-міністр прадставіў Міністра адукацыі / Адам Маркевіч ; Брыгадзін Пётр Іванавіч // Настаўніцкая газета. 2001. 23 кастр. С. 1.
Халько Сцяпан Пятровіч
   Нарадзіўся 08 верасня 1952 ў в. Бабры Ваўкавыскага раёна Гродзенскай вобласці, мае вышэйшую адукацыю (у 1974 годзе скончыў Гродзенскі сельскагаспадарчы інстытут па спецыяльнасці аграномія).
   Пасля заканчэння інстытута пачаў працоўную дзейнасць у сельскагаспадарчай галіне Іванаўскага раёна ў калгасе «Моладава».
   У 1999 годзе ўзначаліў па ўласнай ініцыятыве нізкарэнтабельны калгас "Моладава".
   З таго часу яму ўдалося аб'яднаць калектыў, вызначыць шляхі выхаду з крызіснай сітуацыі, знайсці метады вырашэння праблем. Вынікі самаадданай працы дасведчанага і прадпрымальнага кіраўніка прызнаныя дзяржавай і ацэнены па вартасці. У 2002 годзе Халько С.П. узнагароджаны медалём "За працоўныя заслугі" ў 2011 годзе яму прысвоена званне "Заслужаны работнік сельскай гаспадаркі Рэспублікі Беларусь".
   За добрасумленную працу, прафесіяналізм, высокія і якасныя паказчыкі ў жывёлагадоўчай галіне ў 2016 годзе Халько С.П. уручаны нагрудны знак "За заслугі " Беларускага прафсаюза работнікаў АПК.
   Жонка Халько Раіса Іванаўна, намеснік дырэктара ўнітарнага аграрнага прадпрыемства "Моладава-Агра"., 1957 г. н.
Дзеці - дачка Рауцкая Таццяна Сцяпанаўна, 1978 г. н., Дачка Халько Вольга Сцяпанаўна, 1981 г. н.
   Званне "Ганаровы грамадзянін г. Іванава і Іванаўскага раёна» прысвоена рашэннем Іванаўскага раённага Савета дэпутатаў ад 21 чэрвеня 2016 г. № 89 «Аб прысваенні звання «Ганаровы грамадзянін г. Іванава і Іванаўскага раёна» Халько С. П., Гарупа М. П.»
   Уручэнне дыплома, пасведчання і памятнай стужкі «Ганаровы грамадзянін г. Іванава і Іванаўскага раёна» адбылося 3 ліпеня 2016 г. на раённым урачыстым мерапрыемстве да Дня Незалежнасці.
   Заслугі, якія паслужылі падставай для прысваення Халько С.П. звання «Ганаровы грамадзянін г. Іванава і Іванаўскага раёна»: за значны ўклад у сацыяльна-эканамічнае развіццё Іванаўскага раёна і актыўную дзейнасць па рашэнні пытанняў жыццезабеспячэння насельніцтва.
   За час працоўнай дзейнасці Халько С.П. зарэкамендаваў сябе пісьменным і ініцыятыўным арганізатарам сельскагаспадарчай вытворчасці. На працягу 17 гадоў паспяхова выконвае абавязкі кіраўніка дадзенай сельскагаспадарчай арганізацыі.
   УП "Моладава-Агра" з'яўляецца адной з лепшых гаспадарак па развіцці жывёлагадоўчай галіны ў Рэспубліцы. На працягу дзесяцігоддзяў тут ўкладвалі велізарныя сродкі ў будаўніцтва малочнатаварных ферм, набыццё элітных парод жывёлы, распрацоўку сучасных навуковых тэхналогій вырошчвання статка, вытворчасці кармоў, даення.
   Яшчэ ў 2006 годзе ПУП "Моладава-Агра" заняло першае месца сярод сельскагаспадарчых арганізацый Беларусі, якія спецыялізуюцца на вытворчасці малака.
   Шмат у чым высокія вытворчыя паказчыкі – гэта заслуга работнікаў, высокакваліфікаваных спецыялістаў і, вядома ж, кіраўніка прадпрыемства Сцяпана Пятровіча Халько, які хварэе за справу, не можа дазволіць расслабіцца ні сабе, ні падначаленым, папросту арэ, як кажуць радавыя працаўнікі.
   УП «Моладава-Агра» Іванаўскага раёна вядома ў Брэсцкай вобласці, так і ва ўсёй рэспубліцы, як высокаразьвітую гаспадарку, якая спецыялізуецца ў асноўным на вытворчасці малака і мяса.
   Халько С.П. забяспечвае высокапрадукцыйнае выкарыстанне зямлі, ўкараненне прагрэсіўных тэхналогій вырошчвання і перапрацоўкі сельскагаспадарчай прадукцыі, высокай агратэхнікі. Ўнітарнае аграрнае прадпрыемства «Моладава-Агра» з'яўляецца паказальным у арганізацыі жывёлагадоўчага вытворчасці. На яго мадэрнізаванай базе праводзяцца раённыя, абласныя і рэспубліканскія семінары па вывучэнні сельскагаспадарчага працэсу.
   Халько С.П. быў першым сярод многіх кіраўнікоў гаспадарак, дзе паспяхова выкарыстоўваецца даільнае і халадзільнае абсталяванне нямецкай фірмы «Westfalia», хто звярнуўся ў прадстаўніцтва фірмы з прапановай укараніць у гаспадарку сучасную тэхналогію малочнай жывёлагадоўлі. Па яго ініцыятыве быў ажыццёўлены комплекс спецыяльных тэхналагічных і зооветэрынарных мерапрыемстваў, праведзена вучоба жывёлаводаў і іншых спецыялістаў гаспадаркі і - як вынік - пачата вытворчасць малака самай высокай якасці.
   Па выніках 2020 года ва УП "Моладава-Агра" ад кожнай каровы надоена 11835 кілаграмаў малака. Гэта рэкордны паказчык, які дазволіў калектыву УП "Моладава-Агра", узначаленаму Халько С.П., у рэспубліканскім спісе лідараў малочнай галіны па ўдою на карову заняць першую пазіцыю сярод 118 раёнаў. У 2020 годзе атрымана 100 працэнтаў малака класа "экстра".
   Пісьменнае выкарыстанне наяўнай матэрыяльна-тэхнічнай базы і расстаноўка кадраў, эканамічныя тэхналогіі дазваляюць забяспечыць годны ўзровень аплаты працы работнікаў арганізацыі.
   Шмат увагі Халько С.П. надае фарміраванню зладжанай каманды, стабільнага высокакваліфікаванага калектыву аднадумцаў, замацаванню маладых кадраў на вёсцы. У рамках рэспубліканскай праграмы прадпрыемствам пабудавана больш за 50 дамоў, цалкам заселеныя моладдзю. У арганізацыі створаны ўмовы для прафесійнага росту і ўдасканалення ўменняў і навыкаў спецыялістаў.
   Сельгаспрадпрыемства адрозніваецца не толькі стабільнай эканомікай. Яно вядомае і сваім стаўленнем да адраджэння духоўнай культуры на берасцейшчыне. Узначаленае Халько С.П. гаспадарка ўзяло на сябе асноўны цяжар па фінансаванні будаўніцтва ў аг.Моладава праваслаўнага храма, уклаўшы ў яго больш за 1,7 млрд. рублёў. Кіраўнік УП "Моладава-Агра" ўзнагароджаны ордэнам Свяціцеля Кірылы Тураўскага за дапамогу ў будаўніцтве новага храма.
   Калектыў прадпрыемства шануе сваім прызначэннем - быць першым ва ўсім: у вытворчасці, у культурна-спартыўных мерапрыемствах, у духоўным аздараўленні грамадства.
   Не пакідае Халько С. П. без увагі ўстановы адукацыі і культуры сельсавета, сацыяльна значныя аб'екты.
   Халько С. П. ўласціва ўменне эфектыўна і аператыўна вырашаць пастаўленыя задачы, здабываючы ў канкрэтнай сітуацыі максімальную карысць для сябе, калектыву і рэгіёну ў цэлым. Прадпрымальнасць заключаецца ў здольнасці знаходзіць неардынарныя рашэнні, даводзіць выгаднае справа да канца, разумна рызыкаваць
   Яго дасягнутыя поспехі і заслугі адзначаны на розных узроўнях. Узначаленае Халько С.П. прадпрыемства з 2009 года станавілася пераможцам раённага спаборніцтва сярод сельскагаспадарчых арганізацый, а па выніках 2015 года - лідарам у сацыяльна-эканамічным развіцці; у 2011, 2014, 2015 - пераможцам абласнога спаборніцтва.
   У 2010 годзе прызнаны пераможцам рэспубліканскага спаборніцтва на ўборцы ўраджаю збожжавых і зернебабовых культур (1 месца сярод сельгасарганізацый).
   За дасягнутыя высокія вынікі і вялікі асабісты ўклад у сацыяльна-эканамічнае развіццё вобласці Халько Сцяпану Пятровічу тройчы (у 2004, 2008 і 2020 гадах) прысвойвалася званне «Чалавек года Брэстчыны» (у аграпрамысловым комплексе).
   Халько С. П. узнагароджаны граматай Брэсцкага аблвыканкама, падзячным лістом Брэсцкага абласнога Савета дэпутатаў у 2012 годзе. І гэтым не сканчаецца пералік узнагарод Халько С. П.
   Вынікі самаадданай працы дасведчанага і прадпрымальнага кіраўніка прызнаныя дзяржавай і ацэнены па вартасці. У 2002 годзе Халько С. П. узнагароджаны медалём "За працоўныя заслугі", у 2011 годзе яму прысвоена званне "Заслужаны работнік сельскай гаспадаркі Рэспублікі Беларусь".
   Прынцыповы, працавіты, патрабавальны да сябе і падначаленым. Ініцыятыўнасць, гнуткі і аналітычны склад розуму, мабільнасць характарызуюць асобасныя якасці Халько С. П. валодае высокай працаздольнасцю, ініцыятыўны, мэтанакіраваны.
Халько С. П. актыўна ўдзельнічае ў грамадскім жыцці раёна. З'яўляецца дэпутатам Іванаўскага раённага Савета дэпутатаў.

http://ivanovo.brest-region.gov.by/index.php?option=com_content&view=article&id=37775%3A2016-10-19-10-05-43&catid=880%3A2014-11-04-06-01-20&Itemid=2918&lang=r

Казкі прымаўкі загадкі

 

Казка

   Жыў дід з бабою. Ны було ў іх дытэй. Алэ жылы воны дружно. І договорылыса воны ны умыраты одын быз одного, а як умрэ одын, то шчоб другій ліз у труну. Умырае  пэрша баба. Дід сказаў, шчоб труну зробылы шыроку – на двоіх. Всі люды дыву далыса, алэ труну зробылы на двох, шыроку. Повызлы бабу на моглыцы, а дід ідэ ею. Спустылы бабу ў яму – і дід лізэ, лажыцца кай еі. Люды дывляцца на гэтэ чудо, а бацюшка кажэ "Хай полыжыть  тут до завтра, ны закопвайтэ". Лыжаў дід, лыжаў. Ужэ повнач мынула. Бачыть лізэ на труну змія. Влізла і дытэй почала родыты. А воны ўсі  ныжывыі. Пошла змія, прынысла травынку. Помазала одного – ожыв, другого – і той ожыв. І так усіх ожывыла. Дід попросыў травынку  ў зміі і ожывыв бабу. Пошлы воны до хаты і сталы жыты, пожываты. Дай мусыть зарэ  жывуть.

 

Загадкі

На болоты родыўса, тры разы хрыстыўса, героем остаўса.

 (Ленінград)

З ранку на чытырох, у обіды на двух, а ў вэчары на трох.

(Чоловік – малый на чэтверэньках, взрослый -  на двух, старый  -  з кульбачкаю)

Запісана са слоў Таўсцелевай Марыі Васільеўны,

1920 г.н. в. Моладава

Казка "Дурочка"

   Було ў батька тры дочкі – дві хітрых, а одна нырозумна, дурочка. От раз ідэ батько на базар і пытае ў дочок шчо кому купыты. Одна просыть платте, друга – туфлі, а дурочка попросыла блюдэчко. От прыіхаў батько з базара і оддае ўсім подаркі, дурочцы оддаў блюдэчко, а сам стаў і заглядае ў комнату, шчо вона будэ робыты. А вона, як повэрнэ блюдэчко ў одын бік – пыхота ідэ, у другую - конніца лэтыць. Усі богаты. От пошлы раз усі тры сыстры у ліс по ягоды, розумны надумалы забыты дурочку. Дома батько пытае ў дочок: "Куды ж поділас дурочка?" А воны отказвають: "Загубыласа".

   А тым часом пастух по лісы короў пас. Бачыть – ростэ тры ныобычных прутчыкі. Зрізаў пастух одного і йдэ ў сыло, свыстка робыть. Оно подышоў до хаты, дэ дурочка жыла, а свысто і кажэ: "Я вырос на могілы дурочкаі, а вона волшэбніца і ўсэ ў іі руках становыцца волшэбным. За гэта і забылы іі злыі сестры."

   Увэсь гэтой сказ почуў батько. Попросыў пастуха коб той завыў на могылу. Завіў его пастух на могылу дурочкі, а там шчэ два пруткі ростэ. Выкопаў батько тыі пруткі, прыніс до дому, дай посадыў кай хаты, а дочок злодіек прогнаў з очэй своіх. Вырослы з тых прутчыкоў золотыі яблонькі, людям наутіху, батьковы на спомынок.

У лісы  на выршэчку посіяў кумар грэчку

Як схватылас шура-бура

Комарыка з дуба здула.

Упаў, дай ныма.

Кумарыкі, родны братья,

Дэ вытэ мынэ похаваітэ,

Похавайтэ в темным лісы

Кай  зыленого орешка.

Буду орешкі шчыпаты

І кумарыкоў спомынаты.

 

Шары бары раздобары

Белы снежкы нападалы,

Охотнічкы наезжалы,

Красну девочку соймалы.

Ты девочка стой, стой,

С намі песні пой, пой.

Что ты, мальчікмой,

Разговаривать с тобой.

Чувель навель  чувель вель

Чувель навель навель вель.

Эх ты чудо первочудо

Чудо родина моя.

 

Запісано са слоў Выркоўскай Лідзіі Рыгораўны,

1932 г.н. в. Моладава

 

Казка про сывого бычка

– Росказаты тобі казку про сывого бычка?

– Роскажы. 

– Ты кажыш роскажы і я кажу роскажы.

  • Росказаты тобі казку про сывого бычка?
  • Ну.
  • Ты кажыш ну і я кажу ну.

–  Росказаты тобі казку про сывого бычка?

  • Ага.
  • Ты кажыш ага і я кажу ага.

–  Росказаты тобі казку про сывого бычка?

  • Ты моўчыш і я моўчу.

–  Росказаты тобі казку про сывого бычка? ...

Свынка рабка

   Буў і дід і бабка, да була ў іх свынка рабка. Кормылы папкою, забылы лапкою. Пошла бабка на ріў кышычкы мыты. Помылакышычкы і прышла додому. А дідко замкнуўса ў хаты, думае буду сам жыты. Самому на доўго хватыть і мяса і сала. Бабка стукае ў двэры: "Отчыны  дідку, пусты ў хатку, я ужэ кышычкы помыла".

   А дідко кажэ: "Ты з'іж кышычкы". Бабка выкынула кышычкы под плыт і кажэ: "Я ужэ з'іла". А дідко ны открывае і кажэ: "З'іж шчэ і ножыка". Бабка выкынула ножыка і кажа: "Ужэ з'іла". А дідко кажэ: "То з'іж і вырытэнцэ". Бабка выкынула вырытэнцэ і кажэ: "Я ужэ з'іла". А дід кажэ: "То з'іж і ночовочкы". Бабка выкынула под плыт ночовочкы і кажэ: "Я ужэ з'іла". А дід і кажэ: " То як усэ з'іла, то і іды од мынэ".

   Заплакала бабка і пошла. Ішла вона, ішла, да і зайшла у темный ліс, а там хатка стоіть. Зайшла бабка ў хатку, а там пічка стоіть з сыру злыплена, а прыпычок з масла. Прыбрала бабка ў хаты, сіла на лаўку і ждэ, колы хозяін прыйдэ. Вэчором прыбыгаюць у хату козкі, а бабка просыца: "Козкы моі козкы, буду я з вамы жыты, буду вас доіты, сыр лыпыты, масло быты". Осталаса бабка з козкамы жыты. Жывэ бабка прыпеваючы.

   Думае, пойду я дідко свого одвідаю. Зайшла бабка, залізла на крышу, заглянула ў комэн. Бачыть –  дід на прыпычку полыўку варыть. Бабка кынула чырыз комын масла ў полывочку. Дід помышаў, попробоваў – смачно, дай кажэ: "Маслычка, маслычка, кынь тко шчэ". Бабка шчэ кынула. Дід думае, хто гэто ему кыдае, выйшаў з хаты, глянуў на крышу, а там бабка его сыдыть.

   Стаў дід бабку просыты, шчоб узяла его з собою, бо ему вэльмы трудно одному буты. Бабы шкода стало діда, простыла ему обіду і ўзяла з собою.

   Прыйшлы воны до бабыныі хаты, а бабка і кажэ: "Трэба діду тыбэ схаваты, бо шчэ козок моіх полякаеш". Ліг дід под лаўку, а баба его ночоўкамы накрыла. Прыходять козкы до дому, а дід под ночоўкамы як чыхнэ, козкы полякалыса, да ходу з хаты. А бабка за імы быжыть і гукае: "Козкы моі козкы,  вэрнітэса, ны бійтэса, гэто ны грім грымыть, гэто мій дід спыть". Повірылы козкы, вырнулыса, сталы воны ўсі разом жыты, сыр лапыты, маслычко быты.

  

Буў дід борода, да продаў ворота,

Да купыў кіску.

Нашчо ему тая кіска?

Сінцэ косыты.

Нашчо ему тэе сінцэ?

Корощкам даваты.

Нашчо ему тыікороўкы?

Молочко доіты.

Нашчто ему тэе молочко?

Сырчыкы лыпыты.

Нашчо ему тыі сырчыкы?

Пастушкам даваты.

Нашчо ему тыі пастушкы?

Свынок пасвыты.

Нашчо ему тыі свынкы?

Горы вырнуты.

А шчо ў тых горах?

Бочка золотая.

А шчо ў туй бочцы?

Зэрнято золотэе.

А дэ тэе зэрнято?

Півынь схватыў.

А дэ тый півынь?

За морэ полытіў.

А дэ тэе морэ?

Чоротом поросло.

А дэ той чорот?

Девочкі пожалы.

А дэ тые девочкі?

Замуж побежалы.

А дэ той замуж?

За ступыю.

А дэ тая ступа?

У огні згоріла.

А дэ той попылец?

Вітер розвіяў.

 

Ііхала машына грузовая

Зачыпыла Мыколая.

Мыколай крычыть "Ура"

Вызывайтэ дохтора.

Дохтор іідэ на свынні

Балалайка на спыні,

Шчэй фанарык на носу,

Дохтор любыть коўбасу.

ЗАГАДКІ

Лыжыть колода посырод болота, ны гные і ны сохнэ.

                                                                                              (Язык)

Круть вэрть под чырыпочком смэрть.

                                                                                              (Ружжо)

Малыі малышэчкы нысуть воду на вышэчкы.

                                                                                              (Пчолы)

За стыною костяною балалай брэшэ.

                                                                                              (Язык)

Жывуть два браты чырыз мэжу і ныколы одын одного ны бачать.

                                                                                              (Очы)

На нэбы однэ, у бабы дьві, а ў быка спэроду.

                                                                                              (Буква б)

Запісана са слоў Крапчука Аляксея Максімавіча.

в. Моладава

Частушки

Ой, мій мылый чорнобрывый

Якый ты хорошый.

У колхозы е баран

На тыбэ похожый.

 

Ны дывітэс на мынэ,

Шчо я худоватая.

Мама сала ны дае

Я ны вынаватая.

 

Ой, хто там ідэ

Поміж вэрбамы

Чы то мій, чы то твій

Світыть рэбрамы.

 

Ой, туфлі моі,

Каблучок набочок.

Одын вечор постояла

Ой ей-богу дурачок.

 

Я іду, я іду,

Кладочка ўгынаецца.

Я быззубого люблю

Быззубый ны кусаецца.

 

Я любіла Колю, Колю,

І  конфеты іла вволю.

А тыпэр люблю я Ваню

І зубамі барабаню.

 

Ой, там на горі

Ростэ конюшына

Сякый такый хлопэц був,

Свыння прыдушыла.

 

Ой, дайтэ мні

Да подайтэ мні

Дайтэ мылого мого,

Росцылую я его.

 

ЗАГАДКІ

Як ляжэ – ныжэй кота, а як ўстанэ – вышэй коня.

                                                                                              (Дуга)

Тягнэцца нытка, а на клубок ны змотаеш.

                                                                                     (Дорога, рыка)

Сам пустый, а голос хороший, дроб выбывае, людэй збырае.

                                                                                              (Барабан)

Ідэ, ідэ, а з місця ны сходыть.

                                                                                              (Часы)

Дэнь і ныч ідэ, а йісты ны просыть.

                                                                                              (Часы)

Крутыца – вэртыца, а на бальку спаты лажыцца.

                                                                                              (Цэп)

За стыною поросятко скрыгычэ.

                                                                                              (Жорна)

Росло- росло – выросло, а на кінчыку залупылоса, для дывок сподобылоса.

                                                                                              (Орэх)

Сто муляроў зробылы хату быз вуглов.

                                                                                              (Мурашнык)

Поўна бочка вына, ныгдэ дырочкы ныма.

                                                                                              (Яйцо)

Поўна бочка круп, а на вэрху струп.

                                                                                              (Мак)

Скілька солы ны сып, як варыш, почнэш істы ны солёнэ.

                                                                                              (Яйцо)

Старый і малый подныймэ, а далёко  ны кынэ.

                                                                                              (Пір'е)

Хто над намы ўвэрх ногамы?

                                                                                     (Муха на столі)

З зымлі родывся, на огні храстыўсяа. Як молодый буў – людэй кормыў, як постаріў – уповаты сталы. А як помэр – за плыт выкінулы і собакі косты грызці ны хочуть.

                                                                                              (Горшчок)

Усі паны поскідалы жупаны, оно трое ны скінулы, у жупанах стоять.

                                                                                              (Елка, сосна, ядловец) 

У якому клубку да сэм дырок.

                                                                                              (Голова)

Поўный хлывэц білых овэц.

                                                                                              (Зубы)

Малэе, круглэ до нэба закіныш.

                                                                                              (Око)

Прыйшоў госць, да хутчій под лаўку шусь.

                                                                                              (Ногі)

Выймы з рота ягодку облыжы, облыжы дай назад уложы.

                                                                                              (Ложка)

Са слоў Вакульчык Алены Андрэеўны, 1926 г.н.

 В. Моладава

 

Було ў батька тры сыны,

Да ўсі  звалыс Васылі.

Одын козкы пасэ,

Другій лапті плытэ,

А трэтій сыдыть на камыню,

Дыржыть козу на рамыню.

Сюды мах, туды мах,

Заняў кізку па зубах.

Побіглы кізка блукаючы,

По ўсім світы шукаючы.

Да забігла да сыла

Да схопыла Васыля.

От тобі Васылю боровэе зілле,

Як будэш жынытыса,

Прыйду на высілле.

 

Два піўныкы, два піўныкы

Горох молотылы.

Дві курочкы чубатынькых

До млына носылы.

 Цап мэлэ, цап мэлэ,

Коза насыпае,

А малэнькэ козлыняточко

На скрыпочцы грае.

Сорока белобока

Где была? Далеко.

На порожку стояла,

Гостэй прызывала.

Госты прылытілылы.

На голоўку сілы.

Песеньку запелі:

Ладушкі, ладушкі,

Где былі? – У бабушкі.

Што елі? – кашку.

Што пілі? – Бражку.

Поілы, попылы,

Шуг і полытілы.

 

Ішла коз рогатая,

Нашла дытя пузатае,

Заколю ёго рогамы,

Затопчу ёго ногамы,

Шчэй хвостіком замыту

І ножкамы прытопчу.

 

Кую кую ножку,

поідым у дорожку,

дорожка крывэнька,

кобылка слыпэнька.

 

КОЛЫХАНКЫ

Люлі, люлі, люлі.

Прылытілы курысты .

Сілы на воротях

У чырвоных ботях.

Боытты поскыдалы,

Кругом  полыталы.

Сталы кокудаты,

Шчо ім істы даты.

Бочычку пшыныцы,

Выдырко водыцы.

Я посыплю жыто,

Будуть куры сыты.

Я посыплю грэчкы,

Хай нысуть еечкы.

 

Гойда, гойда, гойда,

Ішла баба з горда.

За плычыма торба,

А ў туй торбы грошы,

Дыўчата хорошы.

А ў туй торбы мальчык

Одморозыў пальчык.

 

Пойшоў коток на бродок,

Знайшоў шыйку  патырок.

Дай ныкому ны отдаў

Дай ля Іры захаваў.  

 

ПРЫКАЗКІ

Гончук – барамчук

Сытцэ на колочку.

Пропыў батько нагавыцы,

А маты сорочку.

 

Гоп, гоп, го-па-па

Ліпша діўка за хлопца.

Хлопыц дроў насычэ.

Діўка млынціў напычэ.

Діўка будэ млынці істы,

Хлопыц будэ дрова грызты.

 

Сію, сію, посываю

З Новым годам поздрыўляю.

Роды, Божэ, хліб, пшыныцу,

А нам дай полямвыцу.

 

Коб у хлыві выласа худоба,

А ў кішэні грошы.

Коб було шчасце ў хаты

І діты  здоровы і хорошы.

А на гэтым словы бувайтэ здоровы.

 

Коб на твоюй хаты грыблы куропаты,

А на могілы воўкі вылы.

 

Ріж сало по спыны,

Коб заўжды вылыса свыны.

 

Желаем вам, люды добры,

Чыстого нэба,

Пшынычного хліба,

Крынычныі воды,

І ныякыі быды.

 

Ныхый  жэ ў вашай хаты

Заўжды будэ поўно.

І ў ложцы і ў мысцы,

А такжэ ў колысцы.

 

Коб ваша хата

Була богата

На хліб, і на грошы,

І на діты хорошы.

Давай нам хоть пятака,

А пятак ны важный,

Давайтэ рубль бумажный.

 

Коб вам хотілоса,

Каб вам моглоса

І ў хлыві вылоса.

 

Я ўжэ тобі, дядычку, заколядую,

Умрэ дядына – возьмэш другую.

 

Дару грошы.

Я на іх доўго працовала.

І хочу, шчоб молодая молодого поцоловала.

Дару грошы, коб булы діты хорошы.

Дару грошы на чытыры канты,

Коб булы ўсі сыны  музыканты.

Кладу грошы на чытыры куточкы,

Коб булы сны і дочкі.

Дару алыі розы – коб прыходыў мыжык до жінкы  твырозый.

Дару ложкі – коб ны оглядаўса на чужы ножкі.

Дару клубок ныток – шчоб ны тэрса кай чужых лыток.

Дару родюгу – коб ны дывыўса на другу.

Дару поліно – коб ны дыржаўса за чужэе коліно.

Дару мышок глыны, коб чырыз год позвалы на родыны.

А шчэ дару меднымы, коб ны булы беднымы.

Дару ныву жыта. Хочтэ жнітэ, хочтэ ны жнітэ, а мынэ, а мынэ за куму возьмытэ.

Дару берёзовую рошчу, коб поцыловаў зять тёшчу.

Желаю шчасця бочку, коб буў пэршый сын, а друга дочка.

 

Запісана са слоў Парасевіч Надзеі Рыгораўны ў 2001 г.

 

Выбрала молодца – то потом ны пыняй на отца.

Замужыство, шчо жрэбій – хто шчо вытянэ.

Пэршэ замужыство ны скрасыло – другэ ны вызолотыть.

Добрэ замтымужыство – коврыжка, а плохэе – гробовая крышка.

Шчасцю нэ вір – а быды ны лякайся.

Хто родітелей почытае – той вовікы ны погыбае.

Наказуй дытэй малымы – ўспокояца старымы.

Яка маты – такы діты.

Чым розумніша жэна – тым крыпчыша сым'я.

 

Ны всякому слуху вір – ны ўсяку правду росказвай.

         Жынытыс лёгчый – ужытыс трудній.

         Ны шукай красоту – шукай доброту.

         Шый шубу тыплішу – а жінку выбырай добрішу.

         Жінка для совета, тэшча для прывета, а мылій ныма за рідну матыру.

         На чужых жонок ны заглядай, а свою прыглядай.

         Учы жінку быз дытэй, а дытэй быз людэй.

         Мало любыш – одопхнэш, много любыш – розбалуеш.

 

Запісана са слоў Вакульчык Ніны Васільеўны ў 2003 г.

 

         Матырыному сэрцу дытяча біль болыть.

         Колы ўліз у дугу, то ны кажы, шчо ны могу.

Чоботы як ны прымірвай у жныўны, то спытае лютый, чы добрэ обутый.

Хто гуляе з молоду, той помрэ з голоду.

Хочыш йісты калачі, то ны сыды на пычы.

Выдно по очах, шчо ходыть по ночах.

Хоть у голосы мыдок, да на сэрцы лёдок.

Од лыноты – жды быдоты.

На работу боком, а з роботы скоком.

 

 Запісана са слоў Каткавец Анастасіі Фёдараўны ў 2003 г.