...

Вядучы 1:Добры дзень, паважаныя сябры!

 

Вядучы 2: Шчыра вітаем вас у нашай утульнай зале!

Вядучы 1: 21 лютага  ў свеце адзначаецца Міжнародны дзень роднай мовы.

 Заснаваны ЮНЕСКА з мэтай папярэдзіць знікненне асобных гаворак свету і захаваць моўную разнастайнасць.

Вядучы 2:  Роднае слова з’яўляецца адным з самых вялікіх здабыткаў кожнага народа. Яго з пашанай называюць люстэркам культуры і формай яе існавання. Родная мова з’яўляецца формай існавання і захавання народных традыцый, звычаяў, духоўных скарбаў, спосабам і сродкам развіцця нацыянальнай культуры.

Вядучы 1:  Мы — беларусы. Жывём у слаўнай, прыгожай краіне, якая горда называецца — Беларусь.

Наша краіна адметная сваёй прыродай, гісторыяй, культурай, традыцыямі. А яшчэ — гасціннасцю. І канешне ж — мовай. Багатай і зразумелай, мілагучнай і спеўнай, празрыстай і звонкай.

 

Вядучы 2. У фармаце сённяшняга свята  Дня роднай мовы і літаратурнага  брэйн-рынга “Пагуляем у роднае слова” мы прапануем вам акунуцца ў чароўны свет роднай, мілагучнай, беларускай мовы.

Вядучы 1:У гульні прымаюць удзел 2 каманды школы №2 г.Іванава “ЭРУДЫТ” і “МУДРЭЦ”. Давайце паапладыруем нашым камандам.

 

Вядучы 2:Гульня складаецца з прыпынкаў. Кожны прыпынак мае свае ўмовы, якія будуць дадзены перад яго правядзеннем,  і пэўную колькасць балаў. А ацэньваць наш літаратурны брэйн-рынг будзе кампетэнтнае журы.

Прадстаўленне журы

Вядучы 1. А як нам лепш вывучыць беларускую мову? Трэба слухаць і гаварыць з тымі, хто ведае яе. Трэба чытаць кнігі на беларускай мове іглядзець телеперадачы. Прыслухоўвацца да роднай мовы і ўбіраць усё самае цікавае, што засталося нам у спадчыну.

Вядучы 2.Мы ўпэўнены, што сярод вас нямала кемлівых і эрудзіраваных вучняў.

Вядучы 1У нашым спаборніцтве патрэбна і хуткасць, і правільнасць выканання. Таму мы жадаем усім поспехаў! Гатовы? Тады ў добры шлях!

1 - Прыпынак  “Перакладчыкі”

Вядучы 2:Ці любіце вы перакладаць? Я называю рускае слова ці словазлучэнне, а вы яго хутка  перакладаеце на беларускую мовуі падымаеце сігнальны сцяжок.Адзін правільны пераклад – гэта адзін бал у вашу скарбонку.

 

Варыянты заданняў:

Движение — рух

Неделя- тыдзень

Тряпка- ануча

Карандаш- аловак

Расписание- расклад

Уважение- павага

Оттепель- адліга

Варежка- рукавіца

Серёжки- завушніца

Цепь- ланцуг

Учительская- настаўніцкая

Грязь- бруд

Журнал- часопіс

Брюки- штаны

Ежевика- ажыны

Колокольчик- званочак

Забор- плот

Пол- падлога

Одеяло- коўдра

Воротник- каўнер

Словазлучэнні:

пойти за грибами —  пайсцi ў грыбы

смеяться над другом – смяяцца над сябрам

жениться на соседке – ажаніцца з суседкай

Вядучы 1: Нагадаем, гэта было апошняе словазлучэнне.

Выступленне журы

 

 

2 - Прыпынак “Шарада”

Вядучы 2:Умовы  конкурсу: вы бачыце на картцы напісанае слова “пралеска”. Тут жа, пад гэтым словам, напішыце новыя словы (назоўнікі ў назоўным склоне), якія можна ўтварыць з дадзеных літар. Час выканання – аднахвіліна. Колькасць атрыманых балаў будзе залежыць ад колькасці складзеных вамі слоў. Час пайшоў!                                            

                                                       Музыка

ПРАЛЕСКА(палка, лес, парк, лепка, раса, пара, рака, лак, сера, лекар, кара, сала, ласка, рак, лапа, каса і нш.)

Вядучы 1: Час прайшоў, здаем адказы журы.

Калі ласка, журы, падлічыце балы і аб’явіце вынікі 2-х прыпынкаў.

3 - Прыпынак  “Словаведы”

Вядучы 2:Я чытаю вам словы і даю тры варыянты іх значэнняў. Неабходна выбраць адзін правільны адказ і падняць адпаведную шыльдачку з літарай а, б ці в. За кожны правільны адказ – 1 бал. (Шыльды ўсе ў капітана, ён паказвае адказ  каманды).Пытанні задаюцца абедзвюм камандам адначасова.

1. Поплаў – гэта …

а) выдатны плывец;

б) рачная трава;

*в) луг у пойме ракі.

2. Грэбля – гэта …

*а) насціл з бярвення або галля для праезду па гразкім месцы;

б) металічная насадка з размешчанымі пад прамым вуглом зуб’ямі…

в) становішча, якое выклікае пагарду і асуджэнне або прыніжае чыю-небудзь годнасць.

3. Каснік – гэта:

а) чалавек з касою, або той, хто косіць;

б*) вузкая палоска, істужка;

в) травянісатая шматгадовая расіна з мечападобнымі лістамі і вялікімі  кветкамі сіняга, жоўтага і фіялетавага колеру.

 

 

 

4. Дыямент – гэта…

а) вялікі яркі метэор;

б) мера вагі, роўная 160 кілаграмам;

*в) алмаз, брыльянт.

5. Альтанка – гэта…

*а) летніпакойабо садовая пабудова для адпачынку;

б) парода маленькіх хатніх сабачак з доўгай мяккай шэрсцю;

в) тонкая празрыстая тканіна

Вядучы 1:“Альтанка” былоапошняе слова. Калі ласка журы падлічыце балы і аб’явіце вынікі 4-х прыпынкаў.Пакуль журы падлічвае балы мы паслухаем кліп.

Слова журы

4 -Прыпынак “Крылатая паштоўка”

Вядучы 2:Умовы конкурсу: у паштоўцы знаходзіцца два малюнкі з зашыфраваным фразеалагізмам, устойлівым выразам. Ваша задача: адгадаць, якія фразеалагізмы паказаны на малюнках, растлумачыць, што яны абазначаюць і прывесці прыклады. На выкананне задання – 2хвіліны.

Для каманды “ЭРУДЫТ”

1. Як кура лапай – неакуратна, неахайна.

2. Як кот з сабакам – пра людзей, якія пастаянна сварацца.

3. Як кот наплакаў – вельмі мала (рус. адпаведнік – с гулькін нос)

Для каманды “МУДРЭЦ”

1. Ехаць зайцам – ехаць безбілетным пасажырам, баючыся, ад страху трэсціся, як заяц.

2. Белая варона – пра таго, хто рэзка выдзяляецца чым-небудзь сярод іншых.

3. Варон лічыць – пра няўважлівага, разгубленага чалавека, хто не праяўляе хуткай рэакцыі на што-небудзь.

5 - Прыпынак “Сваімі словамі”

Вядучы 1:Умова.“Гулец апісвае прадмет па-беларуску, не называючы яго, каб партнёр здагадаўся. На тлумачэнне кожнага малюнка адводзіцца не больш як 20 секунд. Каманды гуляюць па чарзе. Кошт правільнага адказу- 5 балаў.” Той, хто адказвае, стаіць спіной да экрана.

 

Заданне камандзе “ЭРУДЫТ”

- Канапа

- Салёны

- Адвакат

- Бульба

 Заданне другому гульцу з каманды

- Чыгунка

- Цукерка

- Салдат

- Дождж

 Заданне камандзе “МУДРЭЦ”

- Вада

- Дранік

- Лыжка

- Яблык

Заданне другому гульцу з каманды

- Карова

- Аловак

- Бусел

- Часопіс

Вядучы 2: Зараз журы падлічаць балы і аб’явяць вынікі 5-і прыпынкаў.

Слова журы

6 - Прыпынак «Шыфравальшчык».

Вядучы 1: Нiжэй зашыфравана пажаданне Кузьмы Чорнага

Расшыфруйце яго. Дапаможа вам у гэтым добрае веданне алфавiта:

На выкананне задання даецца 2 хвіліны.

 

 

 

Б– ну	Ж– уж	М– е	Т– ва
Я– ка.	Ч– ёс	А– Ша	Ё– др
Л– ма	С– і	Ц– то	Ю– ве
В– й	Г– це,	З– бу,	І– гэ
Й– та	Д– дзе	Е– ці,	К– са
Н– да	У– ж	Ш– ць	О– ра
Ў – на	Ы– у	П– го	Ф– е,
Ь– ча	Р– е	Х– ш	Э – ла

Адказ.Шануйце, дзецi, дружбу, гэта самае дарагое i важнае, што ёсць у чалавека.

Вядучы 2: Калі ласка журы падлічыце балы і аб’явіце вынікі 6-і прыпынкаў.

 

Слова журы

 

7 - Прыпынак “Веру – не веру”

Вядучы 1:Станьце, калі ласка ў адзін рад. Я буду па чарзе падыходзіць да кожнага гульца і выказваць нейкае сцверджанне. Калі вы згодны з ім, кажаце “веру”, калі  не, то, адпаведна, “не веру”. Колькасць правільных сцверджанняў – гэта колькасць вашых камандных балаў.Першай адказвае каманда “ЭРУДЫТ”

1. Усіх часцін мовы  10.  (веру)
2. Слова дзве пішацца з мяккім знакам. (не веру)
3. Дапаўненнеадказвае на пытанні ўскосных склонаў. (веру)
4. Гук р звонкі. (веру)
5. Марфалогія—гэта раздзел навукі аб мове, у якім вывучаюцца словы як часціны мовы.  (веру)
6. Назоўнікі радасць, задавальненне—абстрактныя. (веру)
7. Назоўнік дзверы мае і адзіночны, і множны лік. (не веру)
8. Слова клюква з рускай мовы перакладаецца на беларускую як ажыны.  (не веру)
9.  У назоўніках струменьчык, каменьчык, агеньчык пішацца мяккі знак. (веру)

Вядучы 2:Адказвае каманда “МУДРЭЦ”

1. Словы спіна´, ма´лы, ста´ры вымаўляюцца так. (не веру)
2. Азначэнне адказвае на пытанні які? якая? чый? чыя? чыё? (веру)
3. Слова булён пішацца з мяккім знакам. (не веру)
4. Слова клоўн пішацца з ў. (веру)
5. Радзіма, Бацькаўшчына, Айчына—амонімы. (не веру)
6. Прыметнік хатынскі пішацца з мяккім знакам. (не веру)
7. Зваротакз’яўляецца членам сказа. (не веру)
8. Фанетыкавывучае гукі, а арфаграфія —правапіс слоў. (веру)
9. Боль, надпіс, палын, медаль—назоўнікі жан.роду. (не веру)

8 - Прыпынак “Пазнай партрэт пісьменніка”

Вядучы 1:На экране вы бачыце патрэты беларускіх пісьменнікаў і паэтаў. Ваша задача: запісацьіх імёны (або псеўданімы). Калі ўспомніце твор (творы), які належыць пяру названага майстра слова- запішыце, тады атрымаеце дадатковы бал.(10 сек.)

1. Янка Купала 

2.Уладзімір Караткевіч

3. Якуб Колас

4. Аркадзь Куляшоў

5. Максім Багдановіч

6. Рыгор Барадулін.

Здаем лісты з адказамі журы

Вядучы 2:Нагадаю:6 лютага краіна адзначала 110-годдзе з дня нараджэння Аркадзя Куляшова. Ва ўмовах франтавога жыцця А. Куляшоў здолеў напісаць выдатныя мастацкія творы, якія не толькі гаварылі суровую праўду пра пакуты і мужнасць нашага народа — яны былі і застаюцца крыніцай духоўнай сілы чалавека.

Вядучы 1:Паважаныя сябры! На гэтым наш брэйн - рынгяшчэ не заканчваецца. Мы праводзім апошні рашаючы прыпынак.

9 -Прыпынак “Старонкі мінулага і сучаснага”

Вядучы 2:Мы вам прапануем карткі, на якіх запісаны апошнія ў кожным радку словы – словы для рыфмы. Вам неабходна скласці невялічкі верш пра мову з дадзенай рыфмай. На выкананне задання 2 хвіліны.

______________________мова,

______________________ слова.

______________________ нясецца,

______________________ ліецца.

Вядучы 1.Час прайшоў, калі ласка, здаем адказы журы.  Журы падлічыце балы і аб’явіце вынікі 9-і прыпынкаў. І аб’явіце пераможцаў.

        (падлічваецца агульная колькасць балаў)

Вядучы 2.У нашай гульні перамогу атрымала каманда _________________.

Вядучы 1.Мы віншуем пераможцаў і ўзнагароджваем іх дыпломамі. Гэтыя апладысменты таксама вам! Але так проста ніхто ад нас не пойдзе. Для ўсіх удзельнікаў гульні мы падрыхтавалі невялічкія сюрпрызы! Прымайце іх!

Вядучы 2. Закончыць нашусустрэчу хацелася б словамі Змітрака Бядулі: “Не саромся, беларус, гаманіць па-свойму — на роднай мове бацькоў і дзядоў сваіх. Шануй сваю мову, шануй свае песні, свае казкі, звычаі і ўсё роднае — гэта спадчына дзядоў і вялікі нацыянальны скарб.

Вядучы 1.Толькі тады цябе ўсе будуць шанаваць як чалавека, калі сам сябе будзеш шанаваць — калі не адкінеш свайго нацыянальнага ўласнага багацця. А першы скарб нацыянальны — гэта родная мова”.

Вядучы 2.Дзякуем усім за добрую гульню, за вашы веды, за павагу да роднай мовы! Да новых сустрэч!

Вядучы 1.Да пабачэння!

 

 

 

 

Складальнік: Кавалевіч В.С.

Рэдактар: Піліпенка А.В.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Спіс літаратуры:

1. Аганоўская, Т. "Родная мова, цудоўная мова!.." : сцэнарый мерапрыемства  / Таццяна Аганоўская // Роднае слова. — 2018. — № 2. — С. 69—71.
2. Алейнік, А. Таямніцы родных слоў : да Міжнароднага дня роднай мовы / А. Алейнік // Бібліятэка прапануе. - 2021. — № 2. — С. 6—8.
3. Астроўская, Т. М. Літаратурна-музычная гасцёўня "Каб ведаць роднае" / Т. М. Астроўская // Народная асвета. —2021. — № 2. — С. 47—48.
4. Хілюціч, І. Мовай легенд і казак / Ірына Хілюціч // Бібліятэчны свет. — 2023. — № 2. — С. 24—25.
5. Янушэвіч, Н. М. Простыя словы : гульнёвая праграма да Міжнароднага дня роднай мовы / Н. М. Янушэвіч // Выхаванне і дадатковая адукацыя. — 2019. — № 1. — С. 40—43.