Наверх

foto1 foto2 foto3 foto4 foto5
Вы здабылі Перамогу жыцця высокаю цаной
Вайна. Іванаўшчына. Памяць.
У памяці. У сэрцы. У кнігах.
Застаўся ў сэрцы вечны след вайны
Іх подзвігі – нашчадкам запавет

Галерэя баявой славы

djВторая мировая война унесла 50 миллионов человеческих жизней, из них 27 миллионов наши соотечественники.

Telephone: 8 01652 22154

e-mail: bibl.metodist@ivanovo-kultura.of.by

Get Adobe Flash player

Медиа урок "Не подлежит забвению..."

ПАМЯТЬ НАРОДА 1941-1945 (Ивановский район)

"Сново ожили в памяти были живые"

Паміж  вёскамі  Дастоева  і Красіеўка  на  хутары  жыў  бацька маёй  свякрухі  Алены  Андрэеўны Кухарчук  –  Андрэй  Максімавіч Шчурко  –  са  сваёй  вялікай сям’ёй.  У  дзеда  Андрэя  было шэсць дачок: Алена, Вольга, Палашка  (Пелагея),  Марыя,  Ксеня, Надзя і адзін сын Андрэй.
Да вайны Алена і Марыя жылі са сваімі сем’ямі ў Дастоеве, Палашка  –  у  вёсцы  Табулкі  Пінскага  раёна.  Вольга  –  у  Кацках, прозвішча  па  мужу  Паляшчук,  у 1940 годзе была вывезена ў Архангельскую вобласць. Вярнулася  ў  Беларусь  толькі  ў  1954-ым. 
Дзеда Шчурко ведалі ў Дастоеве і бліжэйшых вёсках як спораўца, таму што родам ён быў са Спорава, а купіў зямлю ў Дастоеве яшчэ ў 20-х гадах мінулага стагоддзя. Да самай Вялікай Айчыннай вай-
ны  выплачваў  пазыку  польскаму банку за купленую зямлю. Вялікага багацця не меў, але сям’я галоднай  не  была.  Жылі  з  працы сваіх  рук.  Да  вайны  ў  Андрэя Максімавіча Шчурко быў радыёпрыёмнік (слухаўка, так тады называлі гэты “цуд тэхнікі”). Удзень на хутар наведваліся паліцэйскія з немцамі, каб пажывіцца “курко, яйко”,  а  ноччу  прыходзілі  партызаны,  каб  паслухаць Маскву, весткі з фронту. Так працягвалася многія месяцы. Становішча было небяспечнае і трывожнае.
Нечакана ў канцы 1942 года на  хутар  уварваліся  паліцэйскія з  фашыстамі,  у  хаце  ўсё  перавярнулі,  а  ў  хляве  пад  саломай знайшлі радыёпрыёмнік.Андрэя  Максімавіча,  яго жонку  Кацярыну  Іванаўну  і  сына Андрэя арыштавалі. Хутар Машчынку спалілі. У час вобыску дочкам Ксені і Надзі, якія жылі ў бацькоўскай хаце, удалося схавацца. Замужнія  дочкі  Марыя  Андрэеўна  са  сваім  мужам  Андрэем  Сцяпанавічам  Ламаза і  Пелагея  Андрэеўна  са  сваім мужам  Данілам  Фёдаравічам Сцепанюком  паехалі  санямі  выручаць  бацькоў.  Усіх  чатырох  у паліцэйскім  участку г.Іванава 
арыштавалі  і  расстралялі  ў  студзені 1943-га.
Засталіся  круглымі  сіратамі дзеці Андрэя Ламазы: Жэня (1939 г.н.), Валя (1940 г.н.) і немаўлятка Волечка  (8  тыдняў).  У  Табулках засталіся круглымі сіратамі дзеці Сцепанюкоў – Надзя (1929 г.н.) і 
Марыя (1931 г.н.).
Клопат  і  апека  над  сіратамі леглі на плечы брата расстралянага Андрэя Ламазы – Якава Сцяпанавіча і яго састарэлай маці – бабкі Мар’і. У Якава Сцяпанавіча было  сваіх  шасцёра  дзяцей  ды 
яшчэ трое сірот прыбавілася. Жылі  ўсе  ў  адной  хаце.  Сучасны чалавек, асабліва малады, не  можа  сабе  ўявіць,  як  можна было  выжываць  у  такіх  умовах. 
Але  дастоеўцы  дапамагалі  адзеннем  і  харчаваннем.  Асабліва актыўнымі былі сям’я Кухарчукоў і родзічы Ламазаў. Так, Мікіта Цярэнцьевіч  Кухарчук  і  яго  жонка Настасся  Сцяпанаўна  дзяцей-
сірат шкадавалі як сваіх родных, не далі загінуць ім у ваеннае ліхалецце. Дзеці выраслі і занялі дастойнае месца ў грамадстве.
Сям’я Ламазаў у ваенны час пацярпела  асабліва.  Было  пяць братоў – Фама, Якаў, Фёдар, Андрэй, Іван.Фама быў мабілізаваны яшчэ на першую сусветную ў армію Яго Імператарскай Вялікасці і загінуў. Іван, прызваны ў польскую армію ў 1938 годзе, загінуў у Польшчы ў 1939-ым. Андрэй – расстраляны фашыстамі ў 1943-м.
На  жалобны  мітынг,  прысвечаны  адкрыццю  помніка  расстраляным  мірным  жыхарам  у Іванаве (1966г.), сабралася многа людзей. Адна жанчына пажылога ўзросту расказвала:
- Наш хутар быў недалёка ад месца  расстрэлу  мірных  жыхароў.  Са  свайго  двара  мы  бачылі і  чулі,  што  там  рабілася:  галасілі жанчыны, крычалі дзеці (знішчалі цэлыя сем’і). А жанчына невысо-
кага росту, апранутая ў аўчынны кароткі кажушок падала на калені і крычала: “У мяне засталіся малыя дзеткі!” Грымнуў стрэл, і ўсё заціхла.
Родныя  дзеда  Андрэя Максімавіча  Шчурко  прыйшлі  да адзінай  думкі:  “Гэта  была  наша Маня”.
Я вельмі шкадую, што не запытала прозвішча гэтай жанчыны – жывой сведкі таго часу.
Гэтыя ўспаміны я запісала ад родзічаў  Кухарчукоў,  Ламазаў, Шчурко і многіх іншых.
Вось што расказаў Якаў Сцяпанавіч Ламаза яшчэ пры жыцці: -  Паехаў  мой  брат  Андрэй выручаць  цесця  ў  Янова,  а  мне было цікава даведацца, чым усё гэта  закончыцца.  Трошкі  пазней  я  запрог  свайго  каня  ў  сані і  таксама  паехаў.  Паставіў  каня з  санямі  ў  знаёмага  ў  двары,  а сам – у паліцэйскі ўчастак. Нечакана сустрэў знаёмага чалавека, які служыў у паліцыі. Пагаварылі 
пра  жыццё-быццё,  а  ён  і  пытае, што мяне прывяло ў Янова. Я яму расказаў  пра  выпадак  на  хутары.  Паліцэйскі  паведаміў:  “Усіх арыштавалі  і  ўжо  не  адпусцяць. Арыштуюць  і  цябе,  калі  з’явішся на  ўчастку”.  Я  так  перапужаўся, што бег да свайго каня цераз агароды напрасткі. Памчаўся назад у  Дастоева.  Дома  доўга  баяўся, што прыедуць і за мною.
Вось  у  такіх  умовах  даводзілася  жыць  простаму  чалавеку пры акупацыі. Пра трагедыю хутара  Машчынка  нідзе  не  пісалася і не ўспаміналася.
Вера Кухарчук, пенсіянерка, в.Дастоева. 

Кухарчук, В. Трагедыя хутара Машчынка / В. Кухарчук // Чырвоная звязда. - 2013. - № 38. - 20 сентября. - С. 11.

Яндекс.Метрика